Ingrid De Wit uit Pelt liet voor 108.000 euro een woonunit bouwen waarin ze vlot moest kunnen bewegen met haar rolstoel. Wat de aannemer zo mooi voorstelde, werd een instabiele, onafgewerkte constructie. De aannemer ging failliet, maar is nu aan de slag bij een bedrijf dat gelijkaardige woningen aanbiedt. "Pano" bracht hem undercover een bezoek. De Confederatie Bouw veroordeelt de praktijken die de reportage aan de kaak stelt.
Dossier
"Dit is geen thuis": Ingrid uit Pelt betaalde 100.000 euro aan aannemer die haar woning als werf achterliet
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
"Ik dacht: eindelijk, hier kan ik zelfstandig wonen." Toen Ingrid twee jaar geleden een modelwoning bezocht bij een aannemer, was ze in de wolken. In maart 2017 had ze een herseninfarct gekregen door haar hartspierziekte. Sindsdien is Ingrid verlamd aan haar linkerzijde en kan ze slechts kleine eindjes stappen. Daardoor moest ze vier jaar lang een beroep doen op thuisverpleging en thuiszorg, en zit ze nu meestal in een rolstoel. "Dan ben je echt afhankelijk. Mijn wereldje werd heel klein", vertelt ze.
Het waren Ingrids kinderen die haar aanspoorden om een kleine woning te bouwen, aangepast aan rolstoelgebruikers. "Mama, waarom zou je niet bouwen op onze bouwgrond?", stelden ze voor. "Moeilijk vond ik dat, want die grond was eigenlijk hun startkapitaal. Die zou ik nu zelf gebruiken om een nieuwe start te maken", zegt Ingrid. Maar toen ze de modelwoning van het bouwbedrijf bezocht, was de beslissing snel gemaakt.
De droom
"Het was fantastisch", vertelt Ingrid. "Ik werd daar warm onthaald door de aannemer van het bouwbedrijf. Er werd me van alles beloofd." De modelwoning die ze zag, zou ook haar leven in een rolstoel makkelijker maken. "Het was een droom: brede doorgangen, toiletten op een makkelijke hoogte, een systeem in de keuken waardoor het werkblad kon zakken, en natuurlijk: geen drempel om binnen te rijden in je huis", mijmert ze terug.
Het was een droom: brede doorgangen, toiletten op een makkelijke hoogte, en natuurlijk: geen drempel om binnen te rijden in je huis
Ingrid
Door die praatjes - "slijmerij", zegt Ingrid nu - tekende ze al snel een contract voor een woonunit van 145.000 euro . "Ik heb het nog aan mijn architect gevraagd: kan ik met deze aannemer in zee? Wel, dan neem ik aan dat hij zijn huiswerk goed heeft gemaakt", zegt ze. "Vol vertrouwen heb ik dan het contract getekend, samen met mijn dochter. Dat ging vrij snel. De aannemer had nog geen tijd om zijn koffie op te drinken, en was alweer verdwenen."
Kan je zelf controleren of je aannemer te vertrouwen is?
"Daar schort het net", zegt curator Annemie Moens. Zij handelt al 40 jaar faillissementen af en merkt vaak fraude op. "Er is geen database die geraadpleegd kan worden door gelijk welke particulier waar je kan nagaan of een ondernemer te goeder trouw is", zegt ze. Je kan bijvoorbeeld niet zomaar controleren of je aannemer eerder failliet ging en of dat faillissement frauduleus was.
"Je zou al een pak materiaal moeten verzamelen", zegt ook Eric Van den Broele. Hij is directeur onderzoek en ontwikkeling bij data- en analysebedrijf Graydon en verzamelde cijfers over de faillissementen in de bouwsector. "Niet iedereen leest even vlot een jaarrekening, als die er al is", zegt hij. "En bij fraudecases is het nog complexer, want daar is er vaak helemaal geen informatie over de bedrijven."
De barsten
Voor het bouwen begon, waren er al een paar slechte signalen. "De architect kreeg bijvoorbeeld geen technische fiches en er werd geen studie gemaakt van de stabiliteit van de woning", zegt Ingrid. Maar het wanbeheer van de werken blijkt vooral uit de staat van de woning zelf.
Maar in vergelijking met de stabiliteitsproblemen van het huis, is de drempel van de woning een detail. "De woning is aan de zijkant op isolatieplaten gezet en mist ondersteuning. Volgens een expert, die aangesteld werd door de rechtbank, zijn die niet geschikt: ze zijn knaagdiergevoelig en kunnen niet tegen de druk", zegt Ingrid. Bovendien kraakt de vloer en "hangt die op sommige plaatsen door". "Als er iemand in de living springt, dan dansen de kopjes in de keukenkasten. Dat is toch niet normaal?"
Als er iemand in de living springt, dan dansen de kopjes in de keukenkasten. Dat is toch niet normaal?
Ingrid
Hetzelfde probleem geldt voor het dak. "Een expert heeft bepaald dat het dak de zonnepanelen wel nog kan dragen, maar als er sneeuw bijkomt, dan is het niet meer veilig", zegt Ingrid. "En dan zeggen ze: "Mevrouw, als er sneeuw komt, vraagt u toch gewoon aan mensen in uw straat om even de sneeuw van het dak te halen?" Voor een dak van 3,5 op 17 meter, dat is toch absurd?"
Maar daar stopt het niet. Via een gat dat niet volledig werd gedicht, komen muizen naar binnen. De voordeur werd in de slaapkamer geïnstalleerd. De dampkap maakt het geluid "alsof een helikopter in de keuken zijn wieken laat draaien". En omdat de tegels in de badkamer recht op de gyproc zijn gezet, is de douchehoek volgens Ingrid niet waterbestendig. Ze doucht daarom twee keer per week buitenshuis. "De bouw is uiteindelijk stopgezet, omdat zoveel bouwfouten zijn gemaakt", zegt ze. Uiteindelijk heeft Ingrid 108.000 euro betaald. Ze woont nu nog steeds op een werf.
Aannemer reageert: "Geen stabiliteitsprobleem, wel enkele puntjes af te werken"
Volgens de aannemer is er geen probleem met de stabiliteit van de woning van Ingrid en kraakt de vloer omdat is gekozen voor goedkope materialen. Over de badkamer wil hij geen uitspraken doen, maar de aannemer erkent wel dat de voordeur verkeerd werd geplaatst.
Dat de woning niet toegankelijk is voor een rolstoel, kan volgens de aannemer worden opgelost met "een belachelijk kleine ingreep": "Gewoon de stenen die er liggen iets hoger zetten en dan kan ze perfect binnen. En als je de rolstoel omdraait, lukt het ook."
De aannemer zegt dat hij van Ingrids woning een "referentie" wilde maken voor zijn bouwbedrijf. Daarom heeft hij de unit "aan een super goedkope prijs verkocht", klinkt het. Dat de woning niet werd afgewerkt, komt omdat Ingrid stopte met betalen, zegt hij. Daarna kwam zijn bouwbedrijf in financiële problemen, waarna het failliet werd verklaard.
Bezoek
Uit onderzoek van "Pano" bleek dat de bewuste aannemer op 19 oktober 2021 officieel failliet ging. Er wordt nog voor meer dan 500.000 euro schuld van hem geëist. Ook onderaannemers, zoals elektriciens, moeten nog geld krijgen van hem. "Ik ben ongeveer 40.000 euro verloren aan deze aannemer", zegt elektricien David Vervacke, die ook de elektriciteit in Ingrids woning plaatste.
"Er zijn ook andere projecten waar we bezig waren. In het begin betaalde hij correct, maar na verloop van tijd ging dat stroever en stroever", zegt David. Onze redactie had ook contact met verschillende andere klanten van de aannemer die vinden dat er structurele mankementen zijn aan de units die bij hen werden geïnstalleerd.
Ik ben ongeveer 40.000 euro verloren aan deze aannemer
David Vervacke, elektricien in Ingrids woning
Maar er is meer. De aannemer was eerder ook bedrijfsleider bij een ander bouwbedrijf dat in februari 2020 failliet ging. Naar eigen zeggen had hij op dat moment al negen maanden ontslag genomen bij dat bedrijf omdat hij wist "dat er daar iets mis was", maar stond hij nog wel in de statuten als bestuurder. Volgens de aannemer vergat hij die statuten te laten wijzigen.
Een maand voor het bouwbedrijf failliet ging waar Ingrid haar woning bestelde, gebeurde bovendien iets bijzonders. De modelwoning die bij het bouwbedrijf stond, werd overgeplaatst naar een nieuw bedrijf. Het lijkt er dus op dat de aannemer al voor zijn faillissement met een nieuw bedrijf samenwerkt om hetzelfde product aan de man te brengen.
Onze redactie confronteerde de aannemer met deze activiteiten. Hij zegt "helemaal niet" voor dit nieuwe bedrijf te werken. "Ik heb totaal geen contact", klinkt het. "Ik heb er geen aandelen bij. Ik ben daar wel een paar keer geweest", zegt hij. Maar als we doorvragen, geeft hij toe dat hij er "in de beginperiode, voor een week of twee", wel aanwezig was. "Ik heb in het begin een beetje geholpen, maar ik heb daar nooit een contract getekend. Ik heb er nooit gewerkt."
BEKIJK - Hoewel de aannemer dat ontkent, is hij zelf aan de slag bij dit nieuwe bedrijf. Hij prijst er - opnieuw - dezelfde woonunits aan. Dat konden we vaststellen tijdens een bezoek aan het bedrijf met een verborgen camera:
Na ons bezoek aan het bedrijf als geïnteresseerde klant kregen we nog een mail van de bewuste aannemer met het bericht dat hij een offerte voor ons had "afgewerkt". Die offerte wilde hij graag bespreken en de aannemer vroeg ons om ook "ter plaatse te gaan" om te bekijken waar we de woning zouden willen plaatsen.
Keer op keer failliet gaan, kan dat zomaar?
Drie jaar geleden stelde "Pano" al vast dat sommige aannemers zich bewust failliet laten gaan. Het probleem blijkt nog steeds niet opgelost. Integendeel, sommige aannemers richten zich nu specifiek op een kwetsbaar publiek, zoals personen met een handicap, om geld binnen te halen, en gaan dan failliet.
Verschillende versoepelingen in de wetgeving werken dat systeem in de hand. Sinds twee jaar moet je in Vlaanderen geen diploma meer kunnen voorleggen om bijvoorbeeld aan de slag te gaan als dakwerker of als aannemer. Dat komt door de afschaffing van de zogenoemde "vestigingswet".
De Vlaamse Confederatie Bouw zegt dat het zich "altijd heeft verzet tegen de afschaffing en gepleit voor een update". "Sinds de afschaffing ervan zien we een significante stijging in falingen bij bouwbedrijven in Vlaanderen", klinkt het. Vlaams minister van Economie Hilde Crevits (CD&V) zegt te willen "onderzoeken" of er een "verband is of kan zijn tussen het ontbreken van een vestigingswet en mogelijke fraude".
Daarnaast is er ook de nieuwe faillissementswet, die van kracht is sinds 1 mei 2018, waardoor een ondernemer zijn schulden volledig achter zich kan laten bij een faillissement. Vroeger was dat een gunst die een rechter moest toestaan, nu is dat het recht van iemand die failliet gaat. Confederatie Bouw vraagt om die "kwijtschelding van schulden streng te beoordelen", en dus niet té snel toe te kennen.
"De wetgever in België heeft heel hard de nadruk gelegd op vlot en dynamisch ondernemen, en wil mensen dus ook een tweede, derde en vierde kans geven", zegt Steven De Winter. Hij is het hoofd Fraudebestrijding van het Antwerpse parket. "Men is wel wat uit het oog verloren dat er ook mensen bestaan die misbruik kunnen maken van die wetgeving. Dan moet je opletten dat je de deur niet té ver openzet voor fraudeurs om stelselmatig nieuwe feiten te plegen."
Voormalig minister van Justitie Koen Geens (CD&V) stelde na de "Pano"-reportage van drie jaar geleden "dat we in vele parketten, maar lang niet alle, een grotere prioriteit moeten maken" van fraudebestrijding. Bij het parket van Antwerpen gingen ze dan wel van 9 naar 13 fraudebestrijders, maar door de toename van het aantal dossiers moeten ze nog steeds vooral focussen op de grote zaken. "Het is een moeilijke boodschap om te brengen, maar wij moeten onze middelen zo efficiënt mogelijk inzetten", geeft ook Steven De Winter van het Antwerpse parket toe.
Ik dacht dat ik uit een lastige situatie kwam, maar ik ben in een grotere ellende terechtgekomen
Ingrid
En Ingrid? Ze nam een advocaat onder de arm en stapte net als andere gedupeerden van de aannemer naar de rechtbank. Maar dat proces kan jaren aanslepen. "Ik weet echt niet hoe ik nu verder moet", zegt Ingrid. "Ik heb aannemers gecontacteerd om de situatie te bekijken, maar de meesten willen er niet aan beginnen, en anderen zeggen: afbreken. Maar daar heb ik de financiële middelen niet voor", klinkt het. "Dit is geen thuis. Ik dacht dat ik uit een lastige situatie kwam, maar ik ben in een grotere ellende terechtgekomen."
Noot van de redactie:
De vennootschappen, IMMO-BRIT NV, ASB BV en C.V.S. TECHNICS BV, meer bepaald de vennootschappen gevestigd te 8530 Harelbeke, Hippodroomstraat 113 worden niet geïdentificeerd als de malafide aannemers waarvan sprake in de Pano reportage van 2 februari 2022.
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
