Meer ingrepen via dagopname, minder materniteiten: dit plan legt minister Vandenbroucke op tafel

De coronacrisis heeft de werking van onze ziekenhuizen stevig op de proef gesteld, maar er staan hen de komende jaren nog meer grote uitdagingen te wachten. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) heeft nu een stappenplan klaar om de ziekenhuizen te hervormen. Zowel op vlak van organisatie als op financieringsvlak. Het plan is het vertrekpunt voor onderhandelingen met artsen, ziekenhuizen en ziekenfondsen. Een overzicht van de belangrijkste punten. 

De minister wil de ziekenhuizen alvast anders gaan financieren. Ziekenhuizen krijgen op dit moment een budget dat op een zeer ingewikkelde manier berekend is. En dat moet volgens het nieuwe stappenplan eenvoudiger, rechtvaardiger en voorspelbaarder. Het is dan ook de bedoeling dat ziekenhuizen een vast bedrag krijgen per patiënt met een bepaald ziektebeeld. Op iemand die bijvoorbeeld binnenkomt met een appendicitis, of een hartaanval zal zo in de toekomst een vast bedrag staan.

Verder wil de minister op korte termijn al starten met vaste bedragen voor bloed- en andere labotesten en scans. Dat is volgens hem meteen ook een manier om overbodige onderzoeken tegen te gaan. Want volgens Vandenbroucke doen we in ons land - in vergelijking met het gemiddelde van de EU - tot 50 procent meer CT-scans. In het nieuwe plan is het niet langer: ‘hoe meer onderzoeken, hoe meer geld’, maar ‘correct verlonen op basis van wat nodig is voor de patiënt’, staat te lezen in het plan.

Waar mogelijk, pleit de minister er verder voor om ingrepen uit te voeren in het dagziekenhuis, zonder dat een patiënt onnodig moet overnachten. "Bovendien vermijd je thuis het risico een ziekenhuisinfectie op te lopen", aldus de minister. In het nieuwe plan staat wel dat patiënten altijd het recht hebben om een nachtje in het ziekenhuis te verblijven na een kleine ingreep, bijvoorbeeld omdat ze er thuis alleen voor staan of er niet gerust in zijn. 

Het nieuwe plan moet de patiënten ook beschermen tegen te hoge facturen. De minister wil de hoge ereloonsupplementen in éénpersoonskamers begrenzen en verminderen. Er komt ook meer transparantie naar de patiënt. Die zou voor zijn ingreep een kostenraming te zien krijgen. 

Artsen gaan nog altijd vergoed worden op basis van de prestaties die ze leveren, maar hun erelonen worden opgesplitst. Zo worden alle kosten voor behandelingen of ingrepen die ze uitvoeren, inbegrepen in de vaste bedragen voor de ziekenhuizen. Daarnaast blijft er de eigenlijke verloning voor de dokters: een vergoeding voor hun werk en expertise. Daarbij wil Vandenbroucke onredelijke grote inkomensverschillen tussen artsen wegwerken. 

Dat allemaal in specifieke regels gieten, blijkt wel een titanenwerk. "Op die manier gaan we heel objectief en rechtvaardig kunnen inschatten wat een gynaecoloog bijvoorbeeld moet verdienen voor een normale bevalling of voor een keizersnede. Of wat een chirurg moet krijgen voor een hartoperatie en een psychiater voor een raadpleging", staat beschreven in het plan. 

Tegelijk wil Vandenbroucke ziekenhuizen meer belonen voor kwaliteit. Bijvoorbeeld naarmate ze erin slagen om ziekenhuisinfecties te voorkomen, want dat kan mensenlevens redden. "We gaan ziekenhuizen die dit goed doen hiervoor substantieel belonen", aldus de minister. 

De vorige jaren zijn er volgens de minister al stappen gezet om de samenwerking tussen ziekenhuizen te versterken. Zo was het doel naburige ziekenhuizen te verenigen in lokale netwerken om kosten te besparen, investeringen te delen en taken op basis van expertise te verdelen. De minister wil dit jaar nog evolueren naar meer gespecialiseerde ziekenhuizen. De bedoeling is dat je voor bepaalde complexere aandoeningen in een beperkt aantal ziekenhuizen terecht kan.

Voorts zouden ziekenhuizen die een bepaald aantal bevallingen niet halen, ook hun materniteiten moeten herzien. Dat zou kunnen betekenen dat een aantal materniteiten moeten sluiten.

 De hele hervorming van de ziekenhuis- en artsenfinanciering wordt in de loop van de komende jaren geleidelijk aan uitgerold. 

De Vlaamse ziekenhuizen reageren voorzichtig positief op het plan. "Er staan heel veel zaken in. Ook punten die wij het voorbije decenium op de agenda hebben gezet zoals ziekenhuizen meer belonen voor kwaliteit", dat zegt Margot Cloet van ziekenhuiskoepel Zorgnet-Icuro. Meer gelijke en vaste bedragen voor dezelfde ingrepen in de verschillende ziekenhuizen vindt Cloet ook een goed idee. "Het is een goede vertrekbasis om het gesprek verder te voeren", besluit Cloet:

Het  socialistisch ziekenfonds is zeer tevreden met het plan dat op tafel ligt. Belangrijk is vooral dat de patiënt goede en betaalbare zorg blijft krijgen. "Het is een unieke en globale aanpak waar vooral - en dat is toch ooit anders geweest - de patiënt een heel centrale plaats krijgt", dat zegt Paul Callewaert, algemeen secretaris bij de socialistische mutualiteit. "Niet alleen op vlak van kwaliteit van de zorg, maar vooral ook het terugdringen van de hoge kosten en de supplementen in éénpersoonskamers. Dat vinden wij enorm belangrijk en dat is opvallend", aldus Callewaert. Die merkt ook op dat er in het plan geen enkele keer het woord 'besparingen' valt.

Marc Moens, voorzitter van het grootste artsensyndicaat BVAS, heeft enkele bedenkingen bij het plan. Het idee dat de minister de ziekenhuizen een vast bedrag wil geven voor eenzelfde behandeling of ingreep, ligt moeilijk. "Er is een grote variatie in ziektetoestanden. Een appendicitis opereren bijvoorbeeld is eenvoudig, daar kan je een vast bedrag opplakken", vertelt Moens. "Maar er zijn heel wat kankerbehandelingen waar dat heel moeilijk wordt. Voor ons is het probleem dat je dan de vrije keuze van behandeling verliest. En dat de patiënt een goede behandeling zou kunnen kwijtspelen", aldus Moens. 

"Op een bepaald moment moet je kunnen zeggen: dit is de honorariummassa - en voor mij kan die blijven zoals ze is - en we gaan die opnieuw verdelen", zegt professor Jan De Maeseneer, professor huisartsengeneeskundde aan de UGent. In de praktijk betekent dit dat sommige artsen onvermijdelijk zullen moeten inleveren. "Als je dat gradueel doorvoert, is er een openheid", denkt hij. Volgens De Maeseneer hebben steeds meer jonge artsen er bijvoorbeeld geen probleem mee dat ze in loondienst in een ziekenhuis zouden werken.