De Watercoalitie, een verbond van milieuverenigingen, vindt dat eigenaars van veraf gelegen woningen zelf hun afvalwater moeten zuiveren. Vlaanderen zet een grote pot geld opzij om woningen die hun afvalwater nu nog in de natuur lozen, aan te sluiten op het rioleringsnetwerk. Maar dat vindt de Watercoalitie "geld in het water".
Laat eigenaars van afgelegen huizen zelf hun afvalwater zuiveren, vragen milieuverenigingen
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Een stuk riool kost gemiddeld 1.000 euro per meter. Met zo’n 400.000 Vlaamse woningen die nog niet aangesloten zijn op de riolering (en dus hun afvalwater rechtstreeks in beken, grachten of rivieren lozen), dikt de rekening snel aan. Bij 2,5 procent van de Vlaamse woningen is het zelfs ronduit onbetaalbaar om hen aan te sluiten op de riolering, stelt de Watercoalitie. Daarom pleit diezelfde Watercoalitie er vandaag voor om niet langer dure riolen aan te leggen naar veraf gelegen woningen, maar de eigenaars te verplichten zelf hun afvalwater te zuiveren.
Wat is de Watercoalitie? De Watercoalitie is een verbond van de vzw Bond Beter Leefmilieu (een koepelorganisatie van Vlaamse natuur- milieuverenigingen), de vzw Natuurpunt, de ngo Join For Water, de vzw Waterland, de vzw West-Vlaamse Milieufederatie (een koepel van West-Vlaamse natuur- en milieuverenigingen) en de vzw Limburgse Milieukoepel (een koepel van Limburgse natuur- en milieuverenigingen).
Dat er iets aan de situatie gedaan moet worden, is duidelijk. De kwaliteit van onze waterlopen is er niet goed aan toe, vooral door industriële lozingen en overbemesting in de landbouw. En hoewel de waterkwaliteit de voorbije decennia wel sterk verbeterd is, is het de afgelopen jaren moeilijker geworden om nog grote winst te boeken.
Nochtans moet Vlaanderen erop toezien dat de waterkwaliteit voldoet aan de Europese kaderrichtlijn Water . Dat moet garanderen dat de kwaliteit van de waterlopen in Europa niet verder achteruit gaat. Al in 2015 bleek dat ons land (net als alle andere Europese lidstaten) de voorwaarden van de richtlijn niet zou halen. Toenmalig minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) vroeg daarop uitstel tot 2021 voor 17 stroomgebieden, en tot 2027 voor 56 andere.
De Vlaamse regering zal binnen twee maanden aan de Europese Commissie moeten uitleggen hoe ze die kaderrichtlijn wil halen voor de laatste 56 gebieden. Dat zal ze doen met een aantal stroomgebiedbeheerplannen.
Tot 7.000 euro
Die stroomgebiedbeheerplannen focussen onder andere op de aanleg van nieuwe riolering naar huizen die nog niet aangesloten zijn. Volgens de Watercoalitie zou het om iets meer dan de helft van het totale budget kunnen gaan, zo’n 3 miljard euro. Tenminste, zo staat het in een advies van de SERV aan het kabinet-Demir. Het kabinet is niet verplicht om dat advies te volgen, maar het geeft wel een indicatie.
Onder experten is er discussie over wanneer een individuele zuiveringsinstallatie zinvol is en wanneer niet
Andy Pieters, woordvoerder van minister van Leefmilieu Zuhal Demir
Dat noemt de Watercoalitie "geld in het water". Ze pleit ervoor om eigenaars van afgelegen woningen te verplichten om zelf hun water te zuiveren met een zogenaamde IBA-installatie (wat staat voor Individuele Behandeling van Afvalwater). Het vrijgekomen budget zou dan kunnen worden gebruikt voor nuttiger doeleinden, het natuurherstel van waterlopen bijvoorbeeld.
Eigenaars zouden volgens dat voorstel overigens niet helemaal zelf moeten opdraaien voor de kosten van zo’n persoonlijke zuiveringsinstallatie, die volgens de Watercoalitie zelf kunnen oplopen tot 7.000 euro. “Zelfs als subsidies gegeven worden voor IBA’s, zal de rekening voor de overheid veel goedkoper uitvallen” dan nieuwe riolering plaatsen, klinkt het.
In 2020 ging Pano op onderzoek naar de 400.000 Vlaamse huizen die ongezuiverd afvalwater lozen. Bekijk hier de reportage:
Niet overal de beste optie
Andy Pieters, woordvoerder van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA), benadrukt dat de stroomgebiedbeheerplannen nog niet afgeklopt zijn, en dat ook de budgetten voor nieuwe riolen nog niet vastliggen.
Hij noemt de open brief niettemin “een zeer terecht pleidooi”, en wijst erop dat Vlaanderen al subsidies voorziet om IBA’s een duw in de rug te geven. Op die manier werden er in 2019 nog 906 installaties (deels) gefinancierd. Maar die Vlaamse subsidies, van 1.750 tot 3.500 euro, komen terecht bij de gemeentebesturen, en niet bij de particulier (wat de Watercoalitie voorstelt). Dat komt doordat het de gemeentebesturen zijn die verantwoordelijk zijn voor waterzuivering en riolering. “En het is beter dat de rioolbeheerder de afweging maakt waar je best een IBA plaatst of riolering aanlegt.”
“Onder experten is er discussie over wanneer een IBA zinvol is en wanneer niet. Daarom hebben we opdracht gegeven om een wetenschappelijke stand van zaken op te maken van beschikbare technieken voor decentrale waterzuivering, met hun voor- en nadelen. Een werkgroep met o.a. Aquafin en Vlario werkt dit momenteel uit.”
Rechtzetting: een eerdere versie van dit artikel verwees naar de investeringsgroep Waterland als een van de leden van de Watercoalitie. Dat klopt niet. Het gaat om de vzw Waterland, een denktank die zich inzet voor gezonde waterlopen.
