In Chili is Lucia Hiriart, de weduwe van de oud-dictator Augusto Pinochet, op 99-jarige leeftijd overleden. Tegenstanders van het toenmalige regime kwamen in de hoofdstad Santiago op straat om het nieuws van haar dood te vieren.
Weduwe Chileense oud-dictator Augusto Pinochet overleden, tegenstanders komen juichend op straat
Steven Decraene
Gepubliceerd:
Lucia Hiriart trouwde in 1943 met Augusto Pinochet en week niet van zijn zijde tot de dood van de Chileense dictator in 2006. Hiriart nam nooit afstand van de politiek van haar man en dat maakte haar ook na zijn dood tot een omstreden figuur in Chili. Gehaat door tegenstanders, maar geliefd bij conservatief en radicaal-rechts voor haar standvastigheid en trouw aan Pinochets ideeën.
Wie was Augusto Pinochet?
Augusto Pinochet was een Chileense generaal die in 1973 een staatsgreep pleegde tegen de toenmalige socialistische president Salvador Allende. Pinochet kwam aan het hoofd te staan van een militaire junta die tijdens de eerste jaren van zijn bewind tienduizenden oppositieleden oppakte en martelde. Pinochet voerde met de hulp van de Verenigde Staten een zogenaamd neo-liberaal beleid waarbij hij onder meer vakbonden afschafte en de gezondheidszorg privatiseerde.
De kloof tussen rijk en arm in Chili groeide snel onder Pinochet die in het begin maar geen vat leek te krijgen op de economie. Begin jaren 80 brak er een grote financiële crisis uit en Pinochet, intussen aangesteld tot president, nationaliseerde een deel van de bankensector om het financiële systeem te redden.
Eind jaren 80 nam het burgerverzet tegen Pinochet toe en onder internationale druk stemde hij in met een referendum over de toekomst van Chili. Een meerderheid van de Chilenen wilde een terugkeer naar de democratie. Pinochet ging akkoord, maar regelde voor zijn aftreden in 1990 een amnestiewet voor zichzelf en de militairen zodat ze niet vervolgd konden worden.
Tijdens een bezoek aan Londen voor een medische ingreep in 1998 liet een Spaanse rechter Pinochet onder huisarrest plaatsen. Het internationaal aanhoudingsbevel beschuldigde Pinochet van martelpraktijken en de verdwijning van meer dan 3.000 mensen tijdens zijn regime. Na maandenlang juridisch getouwtrek slaagden Pinochets advocaten erin om de oud-dictator wegens gezondheidsredenen "mentaal ongeschikt" te verklaren voor een proces en zo een vervolging te vermijden.
Pinochet keerde naar Chili terug om er zijn laatste levensjaren door te brengen. Maar ook daar bleef zijn bloedige verleden hem achtervolgen: in 2006 besliste de Chileense regering om zijn immuniteit op te heffen en Pinochet toch te berechten. Zover kwam het niet want de generaal stierf nog in datzelfde jaar op 91-jarige leeftijd.
Nooit berouw
Lucia Hiriart heeft haar man altijd gesteund en volgens veel bronnen had Pinochet zonder haar aanmoediging in 1973 nooit een staatsgreep kunnen leiden. Ook na zijn dood in 2006 verontschuldigde Hiriart zich nooit voor de politiek van haar man en toonde ze geen berouw voor de duizenden doden die onder Pinochets regime vielen.
Hiriart bleef vooral bekend voor haar hang naar luxeproducten en exuberante levensstijl. Ondanks een veroordeling voor belastingontduiking en miljoenenfraude met buitenlandse bankrekeningen leidde Hiriart tot haar dood een rustig en teruggetrokken leven in een luxewijk van de Chileense hoofdstad Santiago.
Net nu presidentsverkiezingen
Het overlijden van Hiriart komt enkele dagen voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Chili. En ook vandaag speelt het verleden en de erfenis van oud-dictator Pinochet nog een rol. Eén van de twee overgebleven kandidaten is namelijk de populistische en rechts-radicale José Antonio Kast die zich positief uitlaat over de economische verwezelijkingen van Pinochet.
De tegenstander van Kast in de tweede ronde is de links-progressieve Gabriel Boric. Boric is 35 jaar oud en van Kroatische afkomst. Als hij zondag zou winnen, wordt hij meteen de jongste Chileense president ooit. Boric wil de belasting voor superrijken verhogen en de privatisering van het pensioenstelsel ongedaan maken.
Het is opvallend dat er net nu in Chili twee radicale politici het tegen elkaar opnemen voor het presidentschap. Na de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, eind november, bleken radicaal rechts en radicaal links populairder te zijn dan de traditionele partijen en de centrumkandidaten.
Volgens opiniemakers heeft die ruk naar extremen te maken met de recente corruptieschandalen en het feit dat de huidige president Sebastian Pinera vernoemd wordt in de zogenoemde Pandora Papers. Die Pandora Papers onthulden dat veel politici speciale belastingconstructies opgezet hadden om zich zo te verrijken.