Er sterven opnieuw meer mensen dan wat er gemiddeld wordt verwacht in een normaal jaar. Er is dus opnieuw oversterfte, al is die lang niet zo hoog in vergelijking met de vorige coronagolven. En dat heeft alles te maken met onze vaccinatiegraad.
IN GRAFIEK - Opnieuw meer overlijdens dan gemiddeld dit najaar, maar dankzij vaccinatie groot verschil met vorig jaar
Het zag er even goed uit, deze zomer. Zowel in juni, juli als augustus waren er elke dag niet meer overlijdens dan het gemiddelde van diezelfde dag in de jaren voor corona (2009 tot en met 2019). Er was met andere woorden niet langer sprake van oversterfte, wat in 2020 wel flink anders was.
Het najaar ziet er helaas anders uit. In oktober van dit jaar stierven elke dag gemiddeld 314 mensen, in november steeg dat tot 336. En dat ligt weer wat hoger dan wat je normaal kan verwachten. Dat cijfer ligt namelijk op 282 voor oktober en 289 voor november. Positief punt? De cijfers van dit jaar zijn wel een stuk lager dan die van vorig jaar.
Dat zie je ook op deze grafiek waar het gemiddeld aantal overlijdens per dag in één maand wordt getoond. De donkerblauwe lijn (die van dit jaar) komt lang niet meer zo hoog als de lichtblauwe (van 2020). Maar we zitten dus wel nog steeds boven de rode stippellijn (het gemiddelde).
Die oversterfte komt bijna uitsluitend door het coronavirus. Op deze grafiek zie je duidelijk hoe de eerste en tweede golf veel overlijdens heeft veroorzaakt, waardoor er ook veel oversterfte was. De derde en vierde coronagolf hebben veel minder levens geëist.
En dat is logisch, zeggen zowel viroloog Steven Van Gucht als biostatisticus Geert Molenberghs. In het najaar van 2020 - bij de tweede golf - stierven op een bepaald moment 200 tot 300 mensen aan een coronabesmetting. Momenteel zijn dat er - met meer virus in de samenleving en minder maatregelen - zo'n 50.
Dat merk je ook, als je de grafieken met de besmettingen vergelijkt met die van de overlijdens. Waar de besmettingsgrafiek wel nog hoge pieken vertoont, is dat bij die van de overlijdens een stuk minder uitgesproken.
"Dit alles hebben we enkel te danken aan de vaccinatie", benadrukt Van Gucht. "De viruscirculatie van dit najaar hadden we in Vlaanderen nog nooit gezien en toch is dat qua overlijdens relatief beperkt gebleven. Wie gevaccineerd is, heeft acht keer minder kans om te sterven aan het virus. Dat merk je ook aan deze cijfers."
Dat vaccins een rol spelen, bewijst ook het buitenland. "Ook Bulgarije en Roemenië - twee landen met een lage vaccinatiegraad - hebben een hoge golf gehad", zegt Molenberghs daarover. "Maar daar zagen we op de piek wel tien keer meer overlijdens per miljoen inwoners in vergelijking met ons land."
En wat brengt de oversterfte in 2022? Of gaan we naar ondersterfte? Onmogelijk te voorspellen, benadrukt Molenberghs. "We weten nog niet veel over de nieuwe omikronvariant. Gaat die geen of net veel meer overlijdens veroorzaken. Het is wachten op meer informatie daarover."
Wie sterft er momenteel aan corona?
Over het algemeen heb je nu twee groepen van mensen die sterven aan het coronavirus, zeggen zowel Van Gucht als Molenberghs. "Enerzijds ouderen die gevaccineerd zijn, maar vaak onderliggende aandoeningen hebben of al verzwakt zijn. Langs de andere kant ook jongere mensen, die bijna uitsluitend niet gevaccineerd zijn."
