Euromillions in Brugge: “De loterij werd hier 580 jaar geleden uitgevonden op een markt”

De trekking vindt vanavond plaats in het Brugse stadhuis. “Niets wordt aan het toeval overgelaten om het toeval te laten beslissen”, zegt Joke Vermoere van de Nationale Loterij. De trekking mag dus op geen enkele manier beïnvloed worden. “Ze controleren of er geen tocht, lawaai of trillingen in de zaal zijn. Daardoor zullen zelfs de klokken van het belfort even moeten zwijgen".

De eerste loterij die het meest lijkt op de huidige werd in 1441 in Brugge op een markt georganiseerd. Brugge was toen dé handelsstad van de Nederlanden. Antwerpen kwam pas opzetten in de 16e eeuw. “Maar de stad zat toen in een moeilijke situatie omdat ze een boete had gekregen voor een opstand tegen de Hertog van Bourgondië”, zegt Marly Terwisscha van Scheltinga, een Nederlandse doctoraatsstudente middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit van Antwerpen. “Ze konden dat enkel betalen door de accijnzen te verhogen, maar dat wilden ze de arme bevolking niet aandoen. Maar omdat ze een manier zochten om hun schulden af te betalen, vonden ze een loterij uit. Die werd onmiddellijk een groot succes, de jaren erna hebben ze het steeds weer georganiseerd. Dat fenomeen werd later elders gekopieerd.”

Toch zijn kansspelen van alle tijden. “In Brugge werd voor het eerst iets opengesteld waar iedereen aan kon meedoen. Je moest er ook voor betalen, maar in principe was het dus wel een democratisch systeem. Het was duur, de armsten konden niet meedoen, maar ambachtslieden konden dat wel. Of arbeiders legden samen. Een aanzienlijke groep deed mee”, vertelt Terwisscha van Scheltinga. 580 jaar geleden zag een loterij er helemaal anders uit. Ze werd gehouden op de markt. “In die tijd werden álle loten getrokken. Er stonden twee manden op een podium. Er werd een lot uit de ene mand getrokken, dat dan gekoppeld werd aan een lot uit de andere mand waar een prijs op stond. Of niets, dat kon ook.”

Ook de hoofdprijs was opmerkelijk. “Het was vaak een ambt. In Brugge werd de winnaar verantwoordelijk voor het vervoer van wijn door de stad. Ze konden een bron van inkomsten winnen, wat op termijn een groot bedrag vormde. En opvallend: een vrouw kon geen ambt krijgen, maar kreeg gewoon een geldsom”, besluit Terwisscha van Scheltinga.