Poolse onderzoekers hebben voor het eerst gefilmd hoe een ijsbeer een rendier achtervolgt in het water, het doodt en vervolgens aan land brengt, waar hij het rendier grotendeels opeet. Mogelijk is het voorval een aanwijzing voor het feit dat ijsberen hun dieet aan het veranderen zijn, nu door de opwarming van de aarde de zee langer ijsvrij is en het voor hen moeilijker wordt om hun favoriete prooien, zeehonden, te vangen.
BEKIJK - Zijn ijsberen hun dieet aan het veranderen? Voor het eerst exemplaar gefilmd dat rendier vangt
Luc De Roy
Gepubliceerd:
Het vreemde tafereel speelde zich af op de Noorse archipel Spitsbergen -Svalbard in het Noors - op 21 augustus 2020, op een ogenblik waarop het zee-ijs zich teruggetrokken heeft, net als de zeehonden waar ijsberen zich normaal gezien mee voeden.
Een jong ijsbeer-wijfje jaagt een mannelijk rendier het ijskoude water in, achtervolgt het, haalt het in, verdrinkt het en sleurt het terug naar het land om het te verslinden.
De video van de Poolse onderzoekers.
Stomverbaasd filmt een ploeg van een nabijgelegen Pools onderzoeksstation de hele scène en legt daarmee voor het eerst een jachtscène vast met de twee soorten.
"Het leek op een documentaire", zei Izabela Kulaszewicz, een biologe aan de universiteit van Gdansk, aan het Franse persbureau AFP. "Je kan bijna de stem van de verteller op de achtergrond horen zeggen dat je dit absoluut moet bekijken omdat we waarschijnlijk nooit nog iets dergelijks te zien zullen krijgen."
Meer gevallen van jagen op rendieren
Kulaszewicz was zo getroffen door het voorval dat ze er met twee andere onderzoekers een artikel over heeft geschreven in .
In het artikel stellen de onderzoekers dat het voorval past in een reeks waarnemingen die erop wijzen dat ijsberen meer en meer jacht maken op landdieren, als compensatie voor het feit dat het moeilijker is geworden om zeehonden te verschalken.
Op Spitsbergen, een gebied dat op zo'n 1.000 kilometer van de Noordpool ligt, leven een 300-tal ijsberen en zo'n 20.000 rendieren. Volgens de auteurs van het artikel zijn er de laatste decennia meer gevallen vastgesteld van ijsberen die op rendieren jagen.
Daarbij spelen er twee factoren mee: het feit dat de ijsberen langer op het land vastzitten door de achteruitgang van het zee-ijs en het feit dat het aantal rendieren gestaag toegenomen is sinds de jacht op de dieren in 1925 verboden is op Spitsbergen.
Andere experten zeggen dat aan het incident niet al te veel belang moet worden gehecht.
"Als ijsberen in de jaren 50 of 60 rendieren aan het doden waren, zou dat heel moeilijk te observeren geweest zijn, aangezien er in die tijd op Spitsbergen weinig mensen waren, weinig beren en weinig rendieren", zei professor Andrew Derocher van de University of Alberta in Canada.
"Nu met de moderne media, heeft iedereen een camera, sociale media en verspreidt het 'nieuws' zich snel", zei hij.
Opportunistische jagers
Hoewel ringelrobben en baardrobben, met hun erg calorierijk vet, de prooien zijn die ijsberen verkiezen, zijn de beren opportunisten waarvan geweten is dat ze ook eieren, vogels, knaagdieren en zelfs dolfijnen eten.
Met een gewicht tussen 70 en 90 kilogram voor een volwassen exemplaar, zouden rendieren voor de beren ook een goede aanvulling van hun dieet zijn tijdens de magere zomerperiode, die langer is geworden door de opwarming van het klimaat.
"Rendieren kunnen belangrijk zijn, in elk geval voor sommige beren, als die lange tijd aan land moeten blijven", zei de Noorse expert Jon Aars, een van de auteurs van het artikel.
Twee dagen nadat ze gefilmd was door de Poolse onderzoekers, werd dezelfde berin gezien terwijl ze een ander karkas van een rendier aan het opeten was.
Geen reddingsboei
Volgens experten zal het aangepaste dieet echter geen reddingsboei zijn voor de ijsbeerpopulaties.
"Hoewel een occasionele geslaagde poging om een rendier te vangen op korte termijn goed kan zijn voor een beer of een paar beren - en de media -, denk ik dat dit slechts een kleine invloed heeft op de populatie van de ijsberen of de rendieren", zei professor Ian Stirling van de Canadian Wildlife Service.
IJsberen zijn uitstekende zwemmers - hun Latijnse naam is Ursus maritimus, zeebeer - maar op lange afstanden over land is de ijsbeer, die het risico loopt op oververhitting, geen partij voor een rendier.
En elders in het Noordpoolgebied zijn de kariboes - de naam die gegeven wordt aan Noord-Amerikaanse rendieren - niet zo'n makkelijke prooien als hun neven op Spitsbergen, die blijkbaar minder waakzaam zijn geworden sinds de jacht verboden is.
"Kariboes zijn grotere dieren die samen geëvolueerd zijn met landroofdieren, namelijk wolven, veelvraten en toendra-grizzly's, wat van hen moeilijker prooien maakt", zei Geoff York van de milieuorganisatie Polar Bears International.
Zelfs op Spitsbergen en in het aangrenzende gebied ziet de toekomst er somber uit voor de ijsberen.
"Er is niet genoeg ijs om een populatie ijsberen in stand te houden", zei professor Derocher. "Gelet op de huidige tendenzen denk ik dat de ijsberenpopulatie van de Barentszzee, waar Spitsbergen toe behoort, een van de populaties is die in de loop van deze eeuw zal uitsterven."
Het artikel van Lech Stempniewicz, Izabela Kulaszewicz en Jon Aars is gepubliceerd in . Bron: een telex van het persagentschap Agence France Presse.
