De overstromingen in Wallonië van de voorbije zomer hebben het nog maar eens duidelijk gemaakt: ons land moet zich wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Een van die manieren waarop dat kan, is door overstromingsgebieden aan te leggen. Vlak bij Dendermonde wordt er volop gewerkt aan een nieuwe schakel van het Vlaamse Sigmaplan.
Vlassenbroek moet Vlaanderen mee beschermen tegen hoogwater: “Tandem van waterbescherming en natuurontwikkeling”
Een ketting van 19 overstromingsgebieden, op hun beurt nog eens onderverdeeld in 69 projecten: dat is het Sigmaplan dat Vlaanderen moet beschermen tegen het water. Er wordt al aan gewerkt sinds 2005. Sommige van die gebieden zijn intussen in gebruik genomen - het Zennegat tussen de Zenne, de Dijle en het kanaal Leuven-Dijle bijvoorbeeld.
Nabij Dendermonde, aan een bocht van de Schelde, wordt echter nog volop gewerkt. Daar wordt ten laatste in 2026 het overstromingsgebied Vlassenbroek in gebruik genomen.
Het gebied, goed voor zo’n 240 hectare, bestaat uit twee delen, een noordelijk, lager gelegen deel, en een zuidelijk dat hoger gelegen is. Het noordelijke gebied zal één à twee keer per jaar overstromen wanneer er stormtij is op de Schelde. In het zuidelijke deel zal dat enkel bij extreme weersomstandigheden gebeuren, zowat één keer om de vijftig jaar. De dijk tussen Vlassenbroek en de Schelde wordt daarvoor verlaagd, en achterin het gebied komt een nieuwe, hogere ringdijk die de achterliggende regio’s moet beschermen tegen het water.
Stijging van de zeespiegel
“Met deze overstromingsgebieden hopen we gewapend te zijn tegen de hoogwaterstanden van de toekomst”, zegt Chris Danckaerts, gedelegeerd bestuurder bij de Vlaamse Waterweg NV.
In de toekomst zal door de klimaatverandering de zeespiegel hoger liggen dan vandaag, en zal hevige regenval ook vaker voorkomen. Zal het Sigmaplan dat kunnen opvangen? “We hebben de klimaatverandering voor een stuk meegerekend in de plannen. We gaan uit van een zeespiegelstijging van zestig centimeter tegen 2100 (dat ligt in lijn met de meer optimistische toekomstscenario’s die het VN-klimaatpanel IPCC heeft uitgetekend, hoewel het ook rekening houdt met een stijging van één meter aan de Belgische kust tegen 2100, nvdr).”
In opdracht van Vlaams minister van Omgeving Lydia Peeters tekent de Vlaamse Waterweg ook extra versnelde maatregelen uit die nodig zullen zijn om gewapend te zijn tegen die nieuwe extreme weersomstandigheden, zegt Danckaerts.
Wapen tegen droge zomers
Hij noemt Vlassenbroek “een tandem van waterbeveiliging en natuurontwikkeling”, want ook de natuur zal wel varen bij die nieuwe situatie. Het noorden, dat vaker zal overstromen, wordt getijdennatuur. Daar zullen zich kreekjes vormen waar water- en trekvogels zich zullen kunnen voeden met wormen en slakken. Het zuidelijke gedeelte moet dan weer wetland worden met een moerasbos en open plekken.
En doordat het water langer vastgehouden wordt en zo meer tijd krijgt om in te sijpelen in de bodem, zal Vlassenbroek ook goed nieuws zijn voor de grondwaterstand en een wapen tegen droge zomers. Er komen ook fiets- en wandelpaden.
Wanneer het hele Sigmaplan afgewerkt zal zijn? “De ambitie blijft om tegen 2030 klaar te zijn”, aldus Danckaerts. “Maar ik moet bekennen dat er dan budgettair wel een tandje zal moeten worden bijgestoken.”
