De sterk bedreigde Californische condor kan zich voortplanten door parthenogenese, zonder dat de eieren bevrucht zijn. Genetische testen hebben bevestigd dat twee mannelijke kuikens die respectievelijk in 2001 en 2009 geboren werden uit onbevruchte eieren, enkel verwant zijn aan hun moeders en niet aan een mannetje. Dat staat in een nieuwe studie onder leiding van de San Diego Zoo Wildlife Alliance.
Het is de eerste keer dat parthenogenese - ongeslachtelijke voortplanting - bij Californische condors is vastgesteld.
Het fenomeen kan voorkomen bij een aantal andere soorten, zoals haaien, kevers, bladluizen, slangen, hagedissen en waarschijnlijk ook bij komodovaranen.
Bij vogels is het eerder zeldzaam en komt het doorgaans enkel voor als vrouwtjes geen toegang hebben tot mannetjes. In dit geval hadden de beide moeders zich echter al eerder voortgeplant met mannetjes en 34 kuikens voortgebracht, en elk vrouwtje was in een kweekcentrum ondergebracht met een vruchtbaar mannetje op het ogenblik dat ze de eieren produceerden door parthenogenese, dus zonder seks.
De onderzoekers zeggen dat ze geloven dat dit het eerste geval is van ongeslachtelijke voortplanting bij een vogelsoort waarbij het vrouwtje toegang had tot een mannetje.
"Deze bevindingen roepen de vraag op of dit ook onopgemerkt zou kunnen voorkomen bij andere soorten", zei Oliver Ryder, mede-auteur van de studie en hoofd instandhoudingsgenetica bij de San Diego Zoo Wildlife Alliance.
Die non-profitorganisatie beheert de San Diego Zoo and Safari Park en was en is betrokken in het kweekprogramma dat de condors behoed heeft voor uitsterving.
Bijna uitgestorven
De Californische condor (Gymnogyps californianus) is een zogenoemde gier van de Nieuwe Wereld en met een vleugelspanwijdte van zo'n drie meter de grootste landvogel in Noord-Amerika.
Ooit leefde de soort in het Zuidwesten van de VS - de staten Arizona, Colorado, New-Mexico, Nevada, Utah en Zuid-Californië - en langs de westkust, maar in de jaren 80 leefden er nog slechts 22 exemplaren in het wild.
De Amerikaanse regering liet die overgebleven exemplaren vangen en in de San Diego Zoo and Safari Park en de Los Angeles Zoo plaatsen voor een kweekprogramma.
Nu zijn er opnieuw meer dan 500 Californische condors, waaronder meer dan 300 die in het wild zijn uitgezet in Californië, Arizona, Utah en in de deelstaat Baja California in Mexico.
De ongeslachtelijke voortplanting werd ontdekt tijdens een grootschalige test van genetisch materiaal dat in de loop van tientallen jaren verzameld werd van condors, zowel levende als dode exemplaren, in kweekprogramma's en in het wild. "Van de 467 mannelijke Calfornische condors die getest werden in de verwantschapsanalyse, was er geen enkel mannetje dat in aanmerking kwam als de potentiële vader van de twee kuikens", zegt de studie.
Californische condors kunnen wel 60 jaar oud worden, maar de twee mannelijke kuikens in kwestie waren ziekelijk. Een van de twee stierf toen hij nog geen twee jaar oud was, de andere leefde minder dan acht jaar.
De studie van onderzoekers van de San Diego Zoo Wildlife Alliance, de University of California, Los Angeles, en de Oregon Zoo is gepubliceerd in het . Dit artikel is gebaseerd op een telex van het persagentschap Associated Press.
