President Biden hoopt evacuaties nog altijd af te ronden op 31 augustus, al zeker 20 doden in chaos bij luchthaven

“Ik voelde pure doodsangst,” getuigt een Afghaanse vrouw aan de Amerikaanse krant The New York Times . Ze werkte vroeger als tolk voor een Amerikaans bedrijf in Kaboel, en probeerde gisterochtend op de luchthaven van Kaboel te geraken. De vrouw probeerde zich een weg te banen door de mensenmassa met haar man, hun 2-jaar oude dochter, haar mindervalide ouders, drie zussen en neef.  

Toen de massa plots begon te bewegen, werden ze op de grond geslingerd en vertrappeld. De vrouw kon recht kruipen en zocht haar dochter. Maar de peuter bleek dood te zijn, vertrappeld door de mensenmassa.

Een reporter van het Britse Sky News  beschrijft in een verslag de chaos en ziet hoe mannen, vrouwen en kinderen uitgeteld en uitgedroogd door de hitte door militairen geholpen worden. Zeker drie lichamen worden bedekt met een wit laken, zij zijn overleden.

“De situatie ter plekke blijft extreem uitdagend, maar we doen er alles aan om de situatie zo veilig en zeker mogelijk onder controle te houden,” zegt het Britse ministerie van Defensie dat een cijfer van 7 doden naar voren schuift.

Intussen heeft de NAVO het al over zeker 20 Afghanen die de voorbije zeven dagen zijn overleden in en rond de luchthaven van Kaboel. Hoe die mensen precies zijn overleden, vermeldt de verdragsorganisatie niet en het is ook niet duidelijk waarop het cijfer precies is gebaseerd.

De Amerikaanse regering heeft bij zes Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen achttien vliegtuigen opgevorderd om de evacuatiemissie in Afghanistan te ondersteunen. Dat heeft het Pentagon, het ministerie van Defensie, aangekondigd.

De Amerikaanse overheid heeft ondertussen bij 6 Amerikaanse commerciële luchtvaartmaatschappijen 18 vliegtuigen opgevorderd. Ze zullen worden gebruikt om de geëvacueerden verder door te vliegen vanuit de basissen waar zij tijdelijk naartoe gebracht werden. Op die manier kunnen de militaire vliegtuigen focussen op de vluchten van en naar Kaboel. 

President Joe Biden heeft vanavond gezegd dat hij nog steeds hoopt dat de evacuaties afgerond zijn op 31 augustus, al laat hij ook uitschijnen dat een verlenging tot de mogelijkheden behoort. Hij herhaalde ook nog eens zijn belofte dat elke Amerikaan die huiswaarts wil keren, die kans zal krijgen. "We evacueren ook de burgers van onze NAVO-bondgenoten en onze partners, met inbegrip van hun diplomaten en ambassadepersoneel. We helpen ook onze Afghaanse bondgenoten die aan onze zijde stonden en andere kwetsbare Afghanen, zoals vrouwelijke leiders en journalisten."

Bovenop de chaotische situatie komt ook nog de mogelijke terreurdreiging. Gisteren stuurde de Amerikaanse ambassade in Afghanistan een veiligheidswaarschuwing uit, waarin Amerikaanse burgers gevraagd worden om weg te blijven van de poorten van de luchthaven, behalve wanneer ze individuele instructies krijgen van de Amerikaanse overheid. Het Amerikaanse leger zegt dat het aan "alternatieve routes" naar het vliegveld van Kaboel werkt, omdat er een dreiging zou zijn van een tak van terreurgroep Islamitische Staat (IS) op en rond de luchthaven.

Intussen komen berichten binnen dat een Afghaanse vrouw aan boord van een Amerikaans militair evacuatievliegtuig een kind ter wereld heeft gebracht. De vrouw kreeg weeën en ook gezondheidsproblemen onderweg naar Ramstein in Duitsland. Haar toestand verbeterde toen de piloot het vliegtuig lager liet vliegen, waardoor de luchtdruk in het toestel verhoogde. Na de landing beviel de vrouw in het laadruim van het vliegtuig met de hulp van soldaten van een meisje. Beiden verkeren in goede gezondheid.

Nederland is erin geslaagd nagenoeg alle Afghaanse medewerkers van zijn ambassade in Kaboel uit het land te evacueren. In totaal 207 ambassademedewerkers en hun gezinnen zijn allemaal onderweg naar Nederland of zijn er al aangekomen, zo heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken laten weten. Het gaat om mensen zonder Nederlands paspoort, voor wie het dagenlang moeilijk was om uit Afghanistan weg te komen.

Toen vorige week het personeel met een Nederlands paspoort werd geëvacueerd, bleven zij achter. Het was volgens het ministerie op dat moment niet mogelijk om ze het land uit te helpen. In de dagen daarna bleek dat ook ingewikkeld door de veiligheidssituatie in het land en met name rond de luchthaven.

Gisteren bleek al dat de 207 evacués veilig de luchthaven van Kaboel hadden bereikt. Ze zijn met meerdere vluchten het land uit geleid met tussenstops in veilige landen. Vandaag stapte ook de laatste groep op het vliegtuig naar Nederland, zij landen naar verwachting later op de dag. Waar de ambassademedewerkers nu zijn of naartoe gaan, kon het ministerie van Buitenlandse Zaken niet direct zeggen. 

De evacuatieoperaties op de luchthaven van Kaboel veroorzaken ook problemen voor hulporganisaties in Afghanistan. “De gezondheidszorg blijft plaatsvinden, dus medicijnen en medische hulpmiddelen worden gebruikt,” zegt Peter Graaff, directeur Special Initiatives van het Health Emergencies Programme van de Wereldgezondheidsorganisatie in "De ochtend" op Radio 1. “Er moeten dus nieuwe benodigdheden aangeleverd worden. Wat er gebeurt op het vliegveld in Kaboel geeft grote problemen voor ons.”

Dat veel VN-organisaties toch in Afghanistan blijven, ondanks de machtsovername door de taliban, is niet zo evident. Medewerkers moeten meestal in hun beveiligde compounds blijven, daarbuiten is het voor hen vaak te gevaarlijk. “De taliban hebben beloofd om die compounds te beschermen en niet binnen te treden en daar hebben ze zich tot nu toe aan gehouden. Dus vooralsnog ziet het er naar uit dat we kunnen blijven,” zegt Peter Graaff.

Er dreigt overigens niet enkel een tekort aan medicijnen in Afghanistan, maar ook aan voedsel. Het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties waarschuwt voor een "humanitaire ramp". Het schat dat van de 38 miljoen Afghanen er nu al 14 miljoen niet genoeg te eten hebben.