België heeft toestemming gevraagd om vandaag vier keer een evacuatievliegtuig te laten landen in de Afghaanse hoofdstad Kaboel. Er zullen twee C130-transportvliegtuigen worden ingezet om mensen van daar naar Islamabad te brengen. Op dit moment staan 580 mensen op de Belgische evacuatielijst, onder wie 344 Belgen en 222 Afghanen. Meer informatie hebben we voorlopig niet, want Defensie laat weten geen informatie vrij te geven zolang de operatie loopt.
580 mensen op evacuatielijst uit Afghanistan: eerste Belgische vliegtuig landt wellicht in Kaboel in late voormiddag
België zal twee C130-vliegtuigen inzetten om mensen te evacueren uit Afghanistan. Het Belgische leger heeft vier tijdslots aangevraagd om te mogen landen op de luchthaven in Kaboel. "Het eerste slot is naar schatting voorzien voor de late voormiddag. Maar we zullen pas echt bevestiging hebben als we in de lucht hangen", zegt admiraal Wim Robberecht van Defensie in "De Ochtend" op Radio 1. De bedoeling is om landgenoten en Afghanen die recht hebben op bescherming van daar naar Islamabad, in Pakistan, te brengen.
Vanavond nog zou er dan een A400M-transportvliegtuig naar Brussel vertrekken met een deel van de geëvacueerden. Voor de overige mensen die nog even in Islamabad zullen moeten blijven, wordt een Airbus A340 van luchtvaartmaatschappij Air Belgium ingezet. Die zal dit weekend worden ingezet tussen Islamabad en Brussel.
Op dit moment staan er 580 mensen op de Belgische evacuatielijst, onder wie 344 Belgen en 222 Afghanen. Bij de Afghanen horen zowel familieleden van de Belgen, als mensen die van ons land een beschermingsstatuut krijgen. Daarnaast zouden er bij die groep van 580 ook nog enkele Nederlanders en Luxemburgers horen, eveneens allemaal familieleden van Belgen. Alle mensen die vandaag geëvacueerd zouden kunnen worden, zijn normaal op de hoogte gebracht. Er is gevraagd aan iedereen om te wachten met vertrekken tot de ambassade contact opneemt.
Maar of al die mensen morgen ook geëvacueerd zullen raken, is op dit moment nog erg onzeker. De vier tijdslots die het leger heeft aangevraagd om op de luchthaven in Kaboel te mogen landen, werden nog niet officieel toegekend. "Het is nooit gegarandeerd dat je kan landen in zo'n toestand", zegt admiraal Wim Robberecht. "Het kan ook zijn dat het onveilig is om te landen. Dat er bijvoorbeeld, zoals we eerder al zagen, massa's mensen op de luchthaven aanwezig of dat er te veel vliegtuigen tegelijkertijd zich aanbieden. Op een bepaald ogenblik moet je dan gewoon terugkeren." Het is dus nog niet zeker dat de evacuatievliegtuigen vier keer heen en weer zullen kunnen vliegen tussen Kaboel en Islamabad.
Bovendien valt nog af te wachten of de mensen die op de evacuatielijst staan, ook op de luchthaven zullen geraken. De taliban hebben ondertussen een nachtklok ingevoerd en verschillende checkpoints opgericht. Bovendien is de situatie op en rond de luchthaven erg chaotisch. Toch is het cruciaal dat de mensen op de lijst er binnen geraken. De evacuatievliegtuigen zullen namelijk niet naar Kaboel gestuurd worden als het leger niet zeker is dat ze er mensen kunnen ophalen.
Admiraal Robberecht: "Slots in Kaboel gereserveerd maar nooit de garantie dat je effectief kan landen"
Minister van Defensie Ludivine Dedonder kondigde aan dat iedereen die op een evacuatievlucht wil geraken over een Belgische identiteitskaart of paspoort moet beschikken. Als dat niet geval is, moet de persoon in kwestie in het bezit zijn van een geldig bewijs dat hij of zij wel degelijk banden heeft met ons land. Dat moet vermijden dat ook mensen geëvacueerd worden die beweren banden te hebben met België terwijl dat niet klopt, zoals dat gebeurde op de Nederlandse evacuatievlucht van gisterenavond.
Gespannen toestand rond luchthaven
Sinds zondag heerst een gespannen toestand rond de luchthaven van Kaboel, die vlak bij de stad ligt. De luchthaven zelf is in handen van 5.000 Amerikaanse militairen en na de chaos van de eerste dagen lijkt daar de rust hersteld.
Met een grote regelmaat landen er nu westerse militaire vliegtuigen om mensen het land uit te brengen. Een aantal Belgen zijn zo kunnen vertrekken met Nederlandse of Franse vliegtuigen. Sinds zondag zijn nu al meer dan 9.000 mensen vanuit Kaboel geëvacueerd. Anderen zijn over de grens naar Pakistan gevlucht. De Europese Unie heeft 100 personeelsleden en 400 Afghaanse medewerkers geëvacueerd, maar er zouden nog 300 Afghaanse EU-werkers vastzitten.
Klopjacht op medewerkers van het Westen
Intussen zouden de taliban effectief jacht maken op Afghanen die met de VS of de NAVO samengewerkt hebben. Dat melden de BBC en enkele andere Britse media op basis van een vertrouwelijk rapport van het Norwegian Center for Global Analyses dat onder meer voor de Verenigde Naties werkt.
De taliban zouden die mensen opsporen, onder meer via netwerken van verklikkers die ze nu opzetten. Desnoods zouden ze familieleden van Afghaanse medewerkers arresteren om die te dwingen om zichzelf aan te geven. Ook zouden de taliban lijsten hebben samengesteld nog voor ze Afghaanse steden konden innemen, aldus het rapport.
Groeiende spanning met taliban buiten de luchthaven
De omgeving is - net als de rest van Kaboel - in handen van de fundamentalistische talibanmilitie. Die laten nu wel buitenlanders door, maar houden vooral Afghanen tegen, ook al beschikken die over de nodige reisdocumenten en visa. Het gaat dan vaak om mensen die voor de regering of als vertaler voor de westerse troepen gewerkt hebben en die wraakacties van de taliban vrezen. Soms gaat het gewoon om Afghanen die bang zijn voor een nieuwe talibandictatuur. (Lees verder onder de foto).
Uit reportages van CNN-journaliste Clarissa Ward ter plaatse blijkt dat de situatie buiten de luchthaven grimmiger wordt. Mensen worden wanhopig, maar tegelijk worden de taliban ook agressiever. Meestal wordt er in de lucht geschoten, maar soms ook op de mensen zelf of worden die geslagen met geweren of zwepen.
Ook het team van CNN werd bedreigd en weggejaagd door enkele taliban. Die strijders lijken erg nerveus en ook weinig gedisciplineerd. Volgens hen is de VS de schuld van de chaos en ze zijn ook boos op mensen die Afghanistan willen verlaten en "niet opbouwen". (Lees verder onder de kaart van Kaboel en de luchthaven).
Sinds zondag zijn er al zeker twaalf doden gevallen in en rond de luchthaven. Een aantal mensen zijn omgekomen toen ze zich vastklampten aan een vertrekkend Amerikaans transportvliegtuig of werden vertrappeld in de menigte. Anderen zijn neergeschoten, wellicht door taliban. Er zijn ook berichten dat de Amerikanen twee gewapende mannen hebben neergeschoten op de luchthaven zelf.
Opnieuw protesten tegen de taliban en opnieuw doden
Intussen zijn er opnieuw berichten over protesten tegen de taliban. Gisteren zijn drie betogers doodgeschoten in de oostelijke stad Jalalabad. De taliban openden het vuur op een betoging van mensen die met de nationale zwart-rood-groene vlag zwaaiden. Die eisten een herstel van hun nationale vlag in plaats van de witte vlag van de talibanrebellen.
Nu blijkt dat er ook elders in Afghanistan dergelijke protesten zijn. Zo zouden de taliban ook geschoten hebben op een groep betogers met vlaggen in Asadabad, de hoofdstad van de provincie Kunar ten oosten van Jalalabad. Of er daar doden zijn gevallen, is nog niet duidelijk.
Zelfs in de hoofdstad Kaboel hebben vandaag mensen gedemonstreerd met een enorme Afghaanse vlag en dat vlakbij de luchthaven.
Ook in de stad Khost, vlak bij de grens met Pakistan, zou een dergelijk protest plaatsgevonden hebben. Vandaag is het Onafhankelijkheidsdag in Afghanistan. Dan wordt de volledige onafhankelijkheid in 1919 na een oorlog met het Brits-Indische rijk herdacht.