Nadat de taliban een groot deel van Afghanistan onder de voet hebben gelopen, is het uitkijken naar wie de nieuwe machthebber wordt. De structuur van de taliban zet de minder bekende Akhundzada aan de top. De voorbije jaren hebben wij echter vooral zijn adjunct Abdul Ghani Baradar leren kennen, vooral dan als de toponderhandelaar bij de vredesgesprekken met de VS en de Afghaanse regering in Qatar.
Wie zijn de leiders van de taliban: Hibatullah Akhundzada en zijn meer bekende adjunct Abdul Ghani Baradar?
Jos De Greef
Gepubliceerd:
In navolging van hun eerste regime tussen 1996 en 2001 willen de taliban in Afghanistan een "islamitisch emiraat" vestigen, waarbij hun leider de leider van het land wordt en dat zonder schijnverkiezingen. Een middeleeuwse staatsstructuur dus, maar het is geen monarchie zoals de emiraten aan de Golf, al hebben de leiders van de taliban wel nauwe familiebanden. Een blik op de twee meest invloedrijke talibanleiders:
Akhundzada, topman in de schaduw
De huidige structuur van de taliban is vrij eenvoudig: aan de top staat sinds 2016 moellah Hibatullah Akhundzada die de titel "amir al-mu'minin" of "leider van de gelovigen" draagt. (Lees verder onder de foto).
Akhundzada is sinds 2016 de leider van de taliban nadat zijn voorganger was gedood bij een aanval van een Amerikaanse drone. Die voorganger kwam aan de macht nadat was gebleken dat de stichter en eerste leider van de taliban, moellah Mohammad Omar, overleden was.
Net zoals de meeste andere taliban heeft de ongeveer 60-jarige Akhundzada een carrière in de strijd tegen de Sovjetbezetting in de jaren 80 en maakte hij daarna opgang aan de radicale religieuze school van talibanstichter moellah Mohammed Omar in Pakistan.
In theorie heeft Akhundzada absolute macht, maar de taliban zijn geen monoliet en zijn verdeeld in verschillende fracties. Akhundzada kwam in 2016 aan de macht als compromiskandidaat en deelt de facto de leiding met een collectief bureau van vijf adjuncten, waarvan er drie erg veel macht hebben.
Baradar, het politieke gezicht van de taliban
Een van die drie adjuncten is het meest bekende gezicht van de taliban en zal zeker een rol met buitenlandse connotaties spelen in hun regime. Abdul Ghani Baradar is eveneens een veteraan van de guerrillastrijd tegen de Sovjets in de jaren 80.
Hij is een schoonbroer van Mohammed Omar, met wie hij begin de jaren 90 de taliban stichtte als leider van de "madrassa" of religieuze school waar die extremistische ideologie gesmeed werd. Baradar geldt als een politiek en militair strateeg en heeft zeker een groot aandeel in de heropstanding van de taliban. Dat verstevigt zijn invloed binnen de beweging.
Na de val van de taliban in 2001 werd Baradar lid van de "Quetta Shura", of het collectieve bestuur van de Afghaanse taliban dat onder de hoede van de Pakistaanse militaire inlichtingendienst ISI gestationeerd zou zijn in de Pakistaanse stad Quetta. Anders dan collega's hield Baradar een afstand tegenover die ISI. Dat verklaart wellicht mee waarom de Amerikaanse geheime dienst CIA hem in 2010 kon laten arresteren in Pakistan. (Lees verder onder de foto).
In 2018 werd Baradar vrijgelaten en nog wel op voorspraak van de gezant van VS-president Donald Trump, in een poging om de vredesgesprekken met de taliban in de Golfstaat Qatar op gang te trekken. Baradar werd beschouwd als "een relatief gematigde" figuur. Het leidde in februari 2020 tot het Akkoord van Doha, waarbij Trump beloofde om de troepen terug te trekken uit Afghanistan en de taliban beloofden om geen terroristen zoals Al Qaeda of IS meer toe te laten. Dat akkoord zette ook de geloofwaardigheid van de Afghaanse regering op de helling, wat wellicht de bedoeling was.
Baradar is nu terug in Afghanistan en sommigen hopen dat hij ook nu een matigende invloed zal uitoefenen. Critici merken op dat het akkoord van Doha vooral tactisch was en verwachten niet veel van de "gematigdheid" van Baradar, die hoe dan ook niet de leider van de taliban is.
