Eva Fastag (104) overleden: beklijvend verhaal van typiste Dossinkazerne, die eigen familie niet kon redden

Eva Fastag werd in 1917 geboren in de Poolse hoofdstad Warschau. Tijdens het interbellum vlucht haar familie naar Antwerpen, in de hoop naar de Verenigde Staten te emigreren. Dat blijkt niet zo eenvoudig en het gezin kiest ervoor om in Antwerpen te blijven.

Maar het nazisme haalt de familie Fastag in. België wordt bezet en de Joden worden verplicht een gele ster te dragen. Eva Fastag slaagt erin werk te vinden in een verzekeringskantoor in Brussel, waar die gele ster blijkbaar minder belangrijk is.

In 1942 wordt ze opgepakt bij een actie van de Duitse SS aan het Centraal Station in Antwerpen. Via Breendonk komt ze terecht in de Mechelse Dossinkazerne. Omdat ze Duits spreekt en dactylo kent, gebruiken de Duitsers haar als secretaresse in het verzamelkamp van waar Joden op transport worden gezet richting de vernietigingskampen.

Als secretaresse moet ze de lijsten opstellen van de transporten naar Auschwitz. In de Dossinkazerne is ze twee jaar lang getuige van martelingen door de Duitsers, maar pleegt ze ook verzet. Zo vervalst ze transportlijsten zodat families, vrienden en weerstanders samen zitten en gemakkelijker uit de treinen kunnen ontsnappen. Ze helpt ook bij het vervalsen van documenten zodat sommige gevangenen kunnen aantonen dat ze niet 100 procent Joods zijn, waardoor ze niet meteen worden gedeporteerd of zelfs weer vrijkomen.

Maar dan gebeurt het allerergste. Op een dag ziet Fastag haar eigen familie in de Dossinkazerne. "Ik hoorde ineens van de andere kant van de koer "Eva" roepen. Het was mijn moeder, met de hele familie."

"Ik heb hen daar enkele weken kunnen houden", zegt ze. "Ik hoopte dat ze daar konden blijven zo lang ik er was." Maar op een bepaald moment moest de familie vertrekken, richting concentratiekamp. Fastag was vastbesloten om mee te gaan, mee met haar familie. Haar kamergenoot en haar moeder praten dat uiteindelijk uit haar hoofd. 

Maar het onvermijdelijke gebeurt toch en Eva Fastag moet afscheid nemen van haar familie. Ze kan hen nog begeleiden tot in de wagon die hen richting dood zal voeren. "Toen we afscheid namen, konden we niet veel meer zeggen dan "tot ziens". We kusten elkaar, maar we konden niet vermoeden dat ze niet meer zouden terugkeren."

Pas na de bevrijding komt Eva te weten hoe gruwelijk de laatste reis vanuit Mechelen eindigde voor haar familie.

Historicus Pieter Serrien noemt Eva Fastag "de grande dame van de getuigen van de Tweede Wereldoorlog". "Ze heeft lang gezwegen", zegt Serrien aan Radio 2 Antwerpen. Serrien tekende haar levensverhaal op in het boek "De laatste getuige. Hoe ik Dossinkazerne en de Holocaust overleefde".

"Ze heeft heel lang gezwegen", legt Serrien uit. "Een 102-jarige voor het eerst zo'n verhaal horen vertellen, daar word je stil van. Haar verhaal is bijna een film."