Veel minder zonnepanelen gelegd: "Gebrek aan vertrouwen na flop van terugdraaiende teller"

Dat er in de eerste helft van dit jaar een terugval zou komen in de plaatsing van zonnepanelen, was verwacht. Maar volgens cijfers die de Vlaamse Overheid bijhoudt is er voorlopig slechts 83 megawatt aan zonnepanelen bij gekomen. Dat is fors minder dan de 693 megawatt van vorig jaar.

Het gaat wel om voorlopige cijfers, omdat er nog een flinke achterstand is in te registreren investeringsdossiers, meldt Fluvius. Eind vorig jaar was er immers een grote toeloop op zonnepanelen, door de belofte van de Vlaamse regering dat wie vóór 1 januari zonnepanelen liet plaatsen nog vijftien jaar zou kunnen profiteren van de zogenaamde 'terugdraaiende teller'.

Maar die overgangsregeling werd begin dit jaar vernietigd door het Grondwettelijk Hof. En dat heeft volgens de sector geleid tot een vertrouwensbreuk met de burger. Honderd­duizenden gezinnen die nog vóór 1 januari zonnepanelen lieten plaatsen, voelden zich bekocht. De politiek moest door het stof. Dat lijkt zich nu te vertalen in de cijfers.

"De heisa rond de terugdraaiende teller heeft duidelijk geleid tot een perceptieprobleem", zegt Jan Caerels van Techlink, de Belgische sectorfederatie van installateurs van elektrotechnische systemen. "Waar onze installateurs vorig jaar heel veel vragen kregen, horen ze nu continu dat mensen er niet meer in geloven. Nochtans blijven zonnepanelen economisch en ecologisch een interessante investering."

"Het is jammer dat die vertrouwensbreuk er gekomen is", zegt ook Dirk Van Evercooren van Ode, sectororganisatie voor duurzame energie. "Eigenlijk had het arrest van het Grondwettelijk Hof geen impact op de investeringen die nu plaatsvinden, want de situatie vanaf januari was duidelijk, de terugdraaiende teller was een overgangsregeling. Maar de heisa heeft er wel voor gezorgd dat de markt voor particulieren sterk teruggezakt is."

De daling in het bijgeplaatste vermogen aan zonnepanelen is volgens Van Evercooren echter ook te wijten aan een terugval bij bedrijven. Begin dit jaar werd ook voor industriële installaties overgestapt naar een nieuw ondersteunings­mechanisme. De groenestroomcertificaten werden daarbij vervangen door een soort veilingsmechanisme, dat subsidies toekent aan installaties die het minste steun vragen. "Maar zo'n overstap creëert natuurlijk altijd wat onzekerheid", zegt Van Evercooren. "Dat is de verklaring voor de terugval op niveau van de industriële installaties."

Toch denkt Jan Caerels dat de impact op niveau van de bedrijven minder groot is. "Het is nog te vroeg om hier echt een impactanalyse te doen, maar mijn ervaring is dat de factor 'perceptie' daar minder een rol speelt. Alles staat of valt bij bedrijven met beleidsgerelateerde investeringszekerheid, en daarrond hebben we nog geen uitdrukkelijke alarmsignalen ontvangen."

Met 83 megawatt in de eerste helft van dit jaar blijft Vlaanderen voorlopig wel ruim onder zijn eigen doelstelling om jaarlijks 300 megawatt zonnepanelen extra te leggen. Vlaams minister van Energie Demir hoopt dat het vooral gaat over uitstel bij de consument en niet om afstel.

"Het vertrouwen van de consument herstellen is niet evident en is een verantwoordelijkheid van iedereen die actief is op de energiemarkt", zegt Demir. "Achter de schermen hebben we ondertussen de handen in elkaar geslagen om in het najaar via goede communicatie het draagvlak voor de energietransitie te versterken. Daarnaast starten we vanaf 2022 ook als eerste regio met 'energiedelen', waarbij je energie kan delen met vrienden, familie en buren."

Van Evercooren benadrukt dat zonnepanelen voor particulieren een interessante investering blijven, ook met het nieuwe steunmechanisme dat sinds januari van kracht is. "Het blijft veel rendabeler om je spaargeld op je dak te leggen in de vorm van zonnepanelen dan het op een spaarboekje te laten staan, want daar is het rendement veel slechter of zelfs negatief."

Herbekijk hier de uitzending van ons reportagemagazine "Pano" over de flop van de terugdraaiende teller: