Zeven gevaccineerde bewoners woonzorgcentrum Zaventem overleden na uitbraak Colombiaanse coronavariant

In woonzorgcentrum Ter Burg in Nossegem, in Zaventem, werden op 16 juli de eerste twee besmettingen vastgesteld met het coronavirus. Dat gebeurde op een afdeling van bewoners met vergevorderde dementie. Omdat die bewoners vaak ronddolen op de afdelingen en het moeilijk is om hen de hygiënemaatregelen uit te leggen, hebben zij waarschijnlijk gezorgd voor een snelle verspreiding van het virus op de afdeling. 

Toen de besmetting werd vastgesteld, heeft de directie de volledige afdeling in quarantaine gezet en werden alle nodige maatregelen getroffen. “Uiteindelijk hebben 20 bewoners op die afdeling positief getest”, zegt Kathleen Boydens van het woonzorgcentrum. Door de maatregelen kon de uitbraak beperkt blijven tot de afdeling. 

Helaas kon niet vermeden worden dat de dodentol op de afdeling hoog opliep: 7 van de 28 bewoners zijn overleden. Sommige bewoners waren al in slechte gezondheid. Zo was één van de bewoners al terminaal, een andere bewoner was palliatief. Maar er zijn ook bewoners overleden die voor de besmetting nog in relatief goede gezondheid verkeerden.

“In de eerste week na de eerste positieve testen waren de symptomen bij de positief geteste bewoners eerder mild. Maar na enkele dagen werden de symptomen bij sommige bewoners zwaarder, waardoor ze zuurstof moesten krijgen”, zegt Kathleen Boydens.

Wat ook opvalt: alle 20 bewoners die uiteindelijk besmet werden, waren volledig gevaccineerd tegen het coronavirus. Ook al het besmette personeel was volledig ingeënt, op één jobstudent die in de keuken werkte na. 

Dat riep natuurlijk vragen op bij de directie. “We hebben geen idee hoe de besmetting is binnengekomen op de afdeling. Het moet sowieso via personeel of bezoekers gebeurd zijn”, zegt Kathleen Boydens.

Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid vermoedt dat het inderdaad een bezoeker is geweest: iemand die geen symptomen had en enkele dagen voor zijn positieve test het woonzorgcentrum bezocht. Dat legt Ria Vandenreyt, woordvoerder van het agentschap, uit.

"De eerste besmetting, het contact van de bezoeker, vond plaats in de eerste helft van juli", zo zegt Vandenreyt. De hoogrisicocontacten van de besmette bewoner werden meteen in quarantaine gezet en getest. Ondertussen vindt er nog een brononderzoek plaats om zeker te zijn waar de besmetting gebeurde.

De hoge dodentol roept ook vragen op in het woonzorgcentrum. Uit onderzoek van de KU Leuven is gebleken dat het om een besmetting gaat met een nieuwe variant van het coronavirus: de Colombiaanse variant. 

“Omdat daar nog weinig over geweten is, moesten we extra veiligheidsmaatregelen nemen. Daarin zijn we goed begeleid door de KU Leuven en het Agentschap Zorg en Gezondheid”, zegt Kathleen Boydens van het getroffen woonzorgcentrum. 

Deze variant van het virus dook in januari voor het eerst op in Colombia en circuleert sindsdien in 28 landen, waaronder België.

“We weten dat die nieuwe variant sinds eind juni teruggevonden wordt in ons land, maar in hele kleine percentages”, legt viroloog Marc Van Ranst (KU Leuven) uit. “De overgrote meerderheid is de Indiase variant, de zogenoemde Deltavariant. Die is verantwoordelijk voor meer dan 95 procent van de besmettingen. 4 procent is de Britse of Alfavariant en 1 procent zijn dan nog een paar andere varianten.” 

Van de Colombiaanse variant - die van de Wereldgezondheidsorganisatie nog geen letter van het Griekse alfabet heeft gekregen - werden in ons land 20 clusters vastgesteld, waarvan dus één in het woonzorgcentrum in Nossegem. 

Van Ranst zegt dat dit met veel aandacht opgevolgd wordt. Tegelijk zegt de viroloog dat deze variant de virologen nog geen grote zorgen baart, “maar het is een variant die we goed in de gaten moeten houden, omdat die in de laatste weken ook in andere landen opduikt”. 

“Uit onderzoek in Engeland blijkt dat deze variant niet meer ziekteverwekkend is dan de varianten die we al kennen. Maar het is nog heel vroeg dag om daar belangwekkende uitspraken over te doen”, zegt Van Ranst. 

Omdat de gevonden variant een aantal mutaties vertoont, volgen de virologen het met zeer grote aandacht op. "Het is nog geen variant waarover men zich zorgen maakt. Maar het is wel een variant die bijzondere interesse vraagt."

Van Ranst onderkent dat de uitbraak in Nossegem in verhouding wel een hoge dodentol heeft geëist, zeker omdat al deze mensen volledig gevaccineerd waren. “Daarom nemen we deze uitbraak ook heel ernstig en onderzoeken we het verder. Maar, zo besluit de viroloog, "op andere plaatsen waar dit virus is opgedoken, ligt de dodentol niet hoger dan bij andere varianten". 

Ria Vandenreyt van het Agentschap Zorg en Gezondheid ziet in de uitbraak geen reden om extra maatregelen te nemen in de Vlaamse woonzorgcentra. “Wij houden uiteraard de situatie nauwgezet in de gaten en treden heel snel op als er besmettingen zijn”, zegt ze. 

Woonzorgcentra die geconfronteerd worden met nieuwe besmettingen moeten dat melden bij de Vlaamse overheid zodat in samenspraak bekeken kan worden of er extra maatregelen nodig zijn. Vandenreyt voegt eraan toe dat er op dit moment een negental uitbraken zijn van het coronavirus in woonzorgcentra. Bij vier daarvan gaat het om meer dan vijf besmettingen. 

Uit een rondvraag van VRT NWS bij de verschillende koepels van woonzorgcentra, blijkt dat ze er nog niet aan denken om alle knuffelcontacten terug te schroeven, omdat dat te belangrijk is voor de bewoners.  Maar ze vinden wel dat ze strenger moeten worden voor de mensen met wie de bewoners in contact komen. 

Johan Staes van het Vlaams Onafhankelijk Zorgnetwerk, een koepel van commerciële woonzorgcentra, denkt daarbij aan een verplichte vaccinatie voor het personeel en een covidpaspoort voor alle bezoekers die langskomen in een woonzorgcentrum. Omdat de vaccins ouderen vaak minder goed beschermen, vindt hij ook dat er nagedacht moet worden over een derde boosterprik voor bewoners.