"De zaak-Chovanec was prioriteit, zeiden ze ons en zou alle aandacht krijgen die nodig was. Maar de concrete resultaten bleven uit." De huidige ambassadeur van Slovakije Peter Kormúth heeft stevig uitgehaald naar ons land tijdens zijn hoorzitting in de commissie. Ook André Desenfants kwam aan het woord, de nummer twee van de federale politie die door deze zaak tijdelijk een stap opzij gezet heeft. Hij was naar eigen zeggen "helemaal van slag toen hij de beelden zag": "Mijn eerste reactie? Dit is niet mijn politie."
Politietopman over zaak-Chovanec: "Helemaal van slag toen ik beelden zag. Mijn eerste reactie? Dit is niet mijn politie"
Hanne Decré
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Al enkele weken proberen de commissies Binnenlandse Zaken en Justitie de zaak-Chovanec uit te spitten. Wat is er 2,5 jaar geleden in een politiecel in de luchthaven van Charleroi precies gebeurd, hoe komt het dat het onderzoek nog aansleept en vooral wie wist wat op welk moment?
Even recapituleren. Op 27 februari 2018 overlijdt de Slovaakse man Jozef Chovanec in een ziekenhuis in Charleroi. Vier dagen ervoor, in de nacht van 23 op 24 februari 2018, was hij in de politiecel op de luchthaven van Charleroi bruut aangepakt door de politie. Een agent zit onder meer 16 minuten lang bovenop de man, een andere agente brengt intussen de Hitlergroet. Meer weten? Lees dan zeker deze tijdslijn over de zaak.
Huidige Slovaakse ambassadeur haalt uit naar ons land
Met enkele woorden van dank in het Nederlands begint de huidige Slovaakse ambassadeur in ons land, Peter Kormúth, zijn relaas. maar daarna spreekt Kormúth duidelijke taal: "Vanaf het begin zagen wij de verdachte omstandigheden, we hebben geprobeerd om alle middelen aan te wenden om duidelijkheid te krijgen." Meteen na het incident vraagt de Slovaakse ambassade in een brief om opheldering en ook in de maanden erna wordt er op verschillende niveaus geprobeerd om duidelijkheid te krijgen, vertelt Kormúth.
Maar zonder resultaat, haalt hij uit: "De zaak-Chovanec was prioriteit, zeiden ze ons en zou alle aandacht krijgen die nodig was. De verzekeringen kregen we altijd, de concrete resultaten bleven uit. We hebben het meermaals gevraagd, er waren nooit vorderingen en opeens wilde men het dossier afsluiten."
De zaak-Chovanec was prioriteit zeiden ze ons. Maar de concrete resultaten bleven uit
Peter Kormúth - Slovaakse ambassadeur in België
De hele zaak heeft ook in Slovakije het nodige stof doen opwaaien, zeker sinds de beelden eind augustus in de media gelekt werden. "Deze video gaf een nieuw licht op deze zaak. Ik had zelf het gevoel dat we 80 jaar in de tijd teruggeworpen werden, extreemrechtse manifestaties zouden in geen enkele zaak mogen gebeuren. De interventie wordt veroordeeld en we vragen aan België, aan het Europees Parlement en aan de Europese Commissaris voor Justitie alle aandacht voor deze zaak." Want ook de band tussen Slovakije en België staat onder druk, zegt Kormúth. "Traditioneel hebben we zeer goede relaties, maar we willen niet dat deze zaak een negatieve impact heeft op onze relatie."
Traditioneel hebben we zeer goede relaties, maar we willen niet dat deze zaak een negatieve impact heeft op onze relatie
Peter Kormúth - Slovaakse ambassadeur in België
De ambassadeur laat ook weten dat Slovakije de vraag gesteld heeft om een gezamelijk onderzoek te voeren. "We hebben daarvoor Eurojust gecontacteerd. België moet uiteraard beslissen, maar we denken dat het kan helpen om meer licht over deze zaak te laten schijnen. De Slovaakse burgers verwachten dat de hele waarheid wordt blootgelegd in deze zaak. We hopen, samen met de familie van Jozef Chovanec op een eerlijk onderzoek."
Topman politie: "Mijn eerste reactie? Dit is niet mijn politie"
Ook André Desenfants kreeg het woord in de commissie, hij is de nummer twee van de federale politie die tijdelijk een stap opzij gezet heeft door deze zaak. Maar hij blijft erbij: hij kende niet de beelden noch de ware toedracht, voor de video in de pers verscheen.
Wat hij wél wist, was dat er op 1 maart 2018 een bericht over de hele zaak in de kranten stond. "Daar heb ik ook onmiddellijk op gereageerd. Ik heb een mail gestuurd met alle zaken die moesten gebeuren. De vraag die rijst, is of ik de commissaris-generaal op de hoogte gebracht heb (toen was dat Catherine De Bolle, red.). Maar ik heb niet de gewoonte om de commissaris-generaal op de hoogte te stellen van persberichten, tenzij er iets heel abnormaals gebeurt. Ik gaf op dat moment voorrang op de verdere afhandeling van de zaak. Op geen enkel moment was er sprake van een Hitlergroet of andere elementen."
Toen hij de beelden zag, was hij geschokt: "Ik was helemaal van slag toen ik die beelden zag. Mijn eerste reactie? Dit is niet mijn politie. Maar ik kan mij niet beperken tot een geschokte houding, ik moet ook vanuit mijn functie maatregelen nemen."
Mijn eerste reactie? Dit is niet mijn politie
André Desenfants
En dat deed Desenfants naar eigen zeggen ook. "Ik heb drie onderzoeken ingesteld nadat ik de beelden had gezien. Ik heb onmiddellijk maatregelen genomen tegen de agente die de Hitlergroet deed. Ik heb daarnaast ook een onderzoek naar de informatiestroom ingesteld, ik wil weten waarom ik niet op de hoogte was. En er wordt nagekeken of er nog andere incidenten waren."
Om dat onderzoek in alle sereniteit te laten verlopen, besliste Desenfants daags nadat de beelden uitlekten om voorlopig een stapje opzij te zetten. "Ik hoop om mijn ambt zo snel mogelijk opnieuw op te nemen, zodat ik de aanbevelingen die hieruit voortvloeien nog kan omzetten in de praktijk."
Ik hoop om mijn ambt zo snel mogelijk opnieuw op te nemen, zodat ik de aanbevelingen die hieruit voortvloeien nog kan omzetten in de praktijk
André Desenfants
Wie is André Desenfants?
André Desenfants is de nummer twee van de federale politie, na topman Marc De Mesmaeker (die eerder al kwam getuigen in de commissie). Sinds eind 2017 is hij directeur-generaal van de Algemene Directie Bestuurlijke Politie en in die gedaante is hij verantwoordelijk voor de luchtvaartpolitie, maar ook voor de weg-, spoorweg- en scheepvaartpolitie.
We spoelen door naar 20 augustus 2020. Desenfants beslist om (tijdelijk) een stap opzij te zetten. De reden? Hij was niet op de hoogte van wat er die nacht van 23 op 24 februari allemaal gebeurd was in de politiecel in Charleroi. "Ik ben diep getroffen door de informatie en de beelden die ik gezien heb. Ik was niet op de hoogte van de beelden en de feiten die zich afgespeeld hebben. Ik heb geen fouten gemaakt, ik wil ook weten waarom ik niet op de hoogte was", klonk het op een emotionele persconferentie.
En dat is meteen de reden waarom de commissie hem uitgenodigd heeft: ze willen weten hoe het kan dat Desenfants niet op de hoogte was.
Maar was er niet nog een agent aan de kant geschoven? Ja, Danny Elst, de rechtstreekse directeur van de luchtvaartpolitie. Hij werd op 22 augustus overgeplaatst naar een andere dienst. Zal hij dan niet gehoord worden in de commissie? Nee, zo blijkt. Elst is immers rechtstreeks betrokken in het onderzoek en we horen dat de commissie het onderzoek zelf niet in de weg wil lopen.
