Jimmy Lai, een van de luidruchtigste critici van het Chinese regime, schuldig bevonden aan samenzwering en opruiing 

Een rechtbank in Hongkong heeft Jimmy Lai veroordeeld voor het overtreden van de nationale veiligheidswet in de stad. Hij is schuldig bevonden aan 2 aanklachten van samenzwering met buitenlandse mogendheden en 1 aanklacht van opruiing. Lai riskeert nu een levenslange celstraf. Zelf pleit hij onschuldig.

Jimmy Lai is een prominent figuur in de beweging voor meer democratie in Hongkong. Als eigenaar van Apple Daily, de grootste pro-democratische krant en website van de stad, schopte hij tegen de schenen van het Chinese regime. In 2020 werd Lai met veel machtsvertoon opgepakt, de Apple Daily is intussen opgeheven.

Lai Chee-Ying of Jimmy Lai werd geboren in de Chinese provincie Guangdong, in een rijke familie die alles verloor na de machtsovername van de communisten. Als 12-jarige jongen verstopte hij zich in een vissersboot en kwam zo als illegale bootvluchteling aan in Hongkong. Daar begon hij als kindarbeider te werken in een textielfabriek waar hij al snel opklom tot fabrieksbaas. Op zijn 26e stichtte hij zijn eigen textielbedrijf. 

De jaren nadien groeiden zijn activiteiten uit tot een heus textielimperium dat zich uitstrekte over heel Azië met 2.400 winkels en 8.000 werknemers. Op het einde van de jaren 80, geschokt door het Tiananmendrama in Peking, werd hij ook actief in de uitgeverswereld, met diverse week- en maandbladen.  

In 1995, toen de overdracht van Hongkong aan China naderde, stichtte hij de Apple Daily. Het werd een krant die een mix bracht van roddeljournalistiek zoals in westerse kranten USA Today en The Sun, maar ook hard politiek nieuws. Lai koos daarbij overtuigd voor een pro-democratische koers die kritisch was voor het regime in Peking. Andere bestaande kranten zoals de Ming Pao gingen juist braaf in het gelid lopen. 

Het duurde niet lang voor Jimmy Lai in het vizier kwam van Peking. Toen hij toenmalig premier Li Peng - de man die hardhandig het studentenprotest op Tiananmen neersloeg - in een krantenopinie "een schildpad ei" noemde, een zware belediging in het Chinees, haakte een grote investeringsbank plots af. Lai kon de introductie van zijn mediabedrijf op de beurs voorlopig vergeten. 

Maar naast zijn kritiek op de machthebbers in Peking trapte Lai ook op de tenen van zijn collega-tycoons in Hongkong. Hij publiceerde hun persoonlijke schandalen, maar ook de schimmige zakendeals die ze met China sloten. Ook dat leverde hem weinig vrienden op. "Ik ben een onruststoker" zei hij ooit een interview met het Franse persbureau AFP. "De vrijheid van Hongkong heeft me alles gegeven. Het is tijd dat ik dat terugbetaal."

Tijdens de zogenoemde 'paraplu-protesten' in 2014, tegen de toenemende invloed van Peking in Hongkong, liep hij samen met jonge studenten zoals Joshua Wong voorop in de betogingen en nam hij deel aan de bezetting van Hongkong. Kort nadien gooiden gemaskerde mannen een brandbom naar zijn huis, en een andere naar de ingang van zijn mediagroep Next Media. 

"Ik ben niet bang" zei Lai nadien, die terloops vermeldde dat hij ook al een machete, een bijl en diverse dreigbrieven had gevonden aan zijn voordeur. Toch nam hij ontslag als voorzitter van de mediagroep Next Media, om "meer tijd met mijn familie door te brengen". Maar hij bleef een van de grootste geldschieters van de pro-democratische beweging.  

In 2019 waren er opnieuw maandenlang massale protesten in Hongkong. De Apple Daily van Jimmy Lai was toen de meest gelezen nieuwsbron in de stad. Het Chinese regime voerde daarop een nieuwe veiligheidswet in, bedoeld om de rust in Hongkong te doen weerkeren.

Op dat moment besefte Lai dat het einde nabij was. "Sinds de terugkeer van de stad naar China, vreesde ik dat de communistische partij niet alleen genoeg zou krijgen van Hongkongs vrije pers maar ook van zijn vrije mensen." schreef hij in een opiniebijdrage in de New York Times in mei 2020.

Op 10 augustus 2020 werd Jimmy Lai bij hem thuis in de boeien geslagen en in een zwarte bestelwagen gestopt. Even later vielen meer dan 200 agenten de kantoren van de Apple Daily binnen.

Lai was voor zijn arrestatie in augustus 2020 ook actief op Twitter (intussen X) en werd daarvoor in de nationalistische Chinese pers afgemaakt. Zo riep hij de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump op om Hongkong te redden. Volgens de Global Times waren zijn tweets het bewijs dat hij zich schuldig maakte aan "subversie", een van de daden die volgens de nieuwe nationale veiligheidswet strafbaar is. Global Times noemde Lai "een hedendaagse verrader." 

In deze tweet van Lai uit juli 2020 was hij niet mals voor het Chinese regime:

"Ik heb altijd gedacht dat ik op een dag in de gevangenis zou belanden voor mijn publicaties en mijn steun voor een democratisch Hongkong. Maar voor een paar tweets, omdat die de nationale veiligheid van dat machtige China zouden bedreigen? Dat is nieuw, zelfs voor mij." 

De autoriteiten in China en Hongkong hebben de veroordeling van Jimmy Lai verwelkomd. Ze herhalen dat iedereen die de nationale veiligheid in het gedrang brengt, streng gestraft zal worden. Mensenrechtenorganisaties uiten dan weer veel kritiek. Volgens Amnesty International is dit "een doodsklok" voor de persvrijheid in Hongkong.

Begin volgend jaar wordt beslist over de strafmaat, maar Lai riskeert dus levenslang. Zijn familie maakt zich grote zorgen over zijn verslechterende gezondheid. Zijn juridische team heeft nog niet beslist of ze in beroep gaan tegen de veroordeling.