Nieuwsberichten verspreiden zich via alle soorten kanalen. Ook op TikTok, Instagram en andere sociale media zien jongeren wat er in de wereld gebeurt. Maar is alles wat je daar ziet echt? En hoe kan je nepnieuws dan herkennen? De EDUbox Nepnieuws helpt jongeren op weg.
Ben jij leerling? Ga dan onmiddellijk naar de video's door hier te klikken.
Je wordt tegenwoordig om de oren geslagen met informatie. Ook jongeren krijgen dagelijks tal van nieuwsberichten te zien, voornamelijk via sociale media. Maar hoe kunnen ze weten wat nepnieuws is?
De EDUbox Nepnieuws: Jouw checklist bij misleidende informatie is een interactief lespakket dat leerlingen uit het secundair onderwijs alle handvaten aanreikt om nepnieuws te ontmaskeren. Via informatieve fiches, video’s, opdrachten en een interactieve tool krijgen jongeren meer inzicht in nepnieuws en andere vormen van misleidende informatie. Ze krijgen daarnaast een duidelijke checklist mee waarmee ze berichten als waar of onwaar kunnen bestempelen.
Wat zit er in deze EDUbox?
In het eerste deel komen leerlingen meer te weten over het verschil tussen misleidende informatie en nepnieuws. Ze leren de verschillende vormen van misleidende informatie kennen en hoe ze die van elkaar kunnen onderscheiden.
Ook nepnieuws is een vorm van misleidende informatie. Maar aan welke voorwaarden moet een bericht dan voldoen om van nepnieuws te spreken? Stap voor stap ontdekken de leerlingen wat het is doel is van nepnieuws en hoe het zich kan verspreiden.
Vervolgens leren ze hoe ze nepnieuws kunnen ontmaskeren, aan de hand van een duidelijke checklist en handige tools. Die kennis mogen ze dan onmiddellijk in de praktijk omzetten door middel van een interactieve tool. Daarbij moeten ze nieuwsberichten over thema's zoals gezondheid, klimaat en cannabis als waar of onwaar bestempelen.
Ten slotte focust de EDUbox nog op enkele initiatieven rond factchecken. Hoe herken je foto's gemaakt met AI, bijvoorbeerd? En hoe reageer je best op nepnieuws?
Laat je inspireren door enkele fiches uit de EDUbox:
Lesmateriaal boordevol expertise
De EDUbox Nepnieuws is een lespakket doorspekt met informatie en kennis van experten. De informatieve fiches worden aangevuld met een uitgebreid digitaal luik, bestaande uit opdrachten, een interactieve tool en helder videomateriaal.
Zo legt VRT NWS-journalist Bram Vandeputte duidelijk uit welke vormen van misleidende informatie bestaan. Kristin Van Damme, onderzoeker aan de UGent, kadert het fenomeen ‘memes’ en hoe je kan achterhalen of die nepnieuws bevatten. VRT NWS-eindredacteur Luc van Bakel legt uit hoe belangrijk factchecken is voor de nieuwsdienst van VRT en welke tools de journalisten hiervoor gebruiken. En Journaalanker Hanne Decoutere vertelt dan weer hoe je het best reageert als je geconfronteerd wordt met nepnieuws.
Hoe kan je deze EDUbox gebruiken?
De EDUbox Nepnieuws werd al meermaals vernieuwd. Eind 2023 kreeg hij een grondige inhoudelijke update, met recente voorbeelden en meer aandacht voor deepfake en factchecking. In 2024 werd de oefening in deel 3 volledig gedigitaliseerd.
Gebruik je nog een oudere versie? Dan raden we je aan om over te stappen op de laatste versie. Die kan je steeds in de catalogus vinden.
De EDUbox Nepnieuws is in de catalogus beschikbaar als:
downloadbare pdf (voor zelfstandig groepswerk in de klas)
interactieve website (voor zelfstandig groepswerk in de klas)
interactieve videoles met VRT NWS-journaliste Aurélie Boffé (als individueel leerpad)
In de handleiding voor leerkrachten vind je heel wat extra informatie, tips en tricks om de EDUbox te gebruiken en voorstellen tot differentiatie.
Sterk partnerschap
De EDUbox Nepnieuws is een samenwerking van VRT met Mediawijs , imec , Arteveldehogeschool en Benedmo .
Benedmo brengt een expertisenetwerk samen rond desinformatie en factchecken. Via een Vlaams-Nederlandse samenwerking biedt het weerstand tegen de impact en uitdagingen van desinformatie. Het Benedmo-project is mede gefinancierd door de Europese Unie.
Meer politieke thema's in een educatief jasje
De EDUbox Nepnieuws kadert in een breder educatief aanbod om jongeren te informeren over en warm te maken voor politieke thema's. Onderzoek toont immers aan dat politieke en democratische houdingen, zoals politieke interesse en vertrouwen, worden gevormd voor de leeftijd van 26 jaar. Na die leeftijd wordt het erg moeilijk om interesse aan te wakkeren voor politiek.
Daarom bundelt VRT meerdere EDUboxen rond verschillende politieke thema's. Elke EDUbox biedt een andere invalshoek en is nauw met elkaar verbonden. Naast de EDUbox Nepnieuws biedt VRT ook de EDUbox Politiek , EDUbox Democratie , EDUbox Burgerschap , EDUbox Overtuigen , EDUbox Wij-zij-denken en EDUbox Ideologie aan.
Blijf op de hoogte
Een overzicht van alle bestaande EDUboxen vind je in onze catalogus . Op deze plek kan je alle EDUboxen bestellen, downloaden of meteen gebruiken.
Zit je met vragen en wil je meer informatie? Mail ons op edubox@vrtnws.be.
Benieuwd wat EDUbox in de toekomst brengt? Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief NWS voor Onderwijs .
