De Congolese hoofdstad met meer dan 10 miljoen inwoners kampt met overstromingen en een uitbreidende cholera-epidemie. Stedenbouwkundigen staan daar niet van te kijken. Sinds de koloniale tijd is er nauwelijks geïnvesteerd in degelijke stadsontwikkeling.
Kinshasa, aan de oever van de Congostroom, is de derde grootste stad van Afrika. In de jaren '60 had ze nog een half miljoen inwoners, nu meer dan 10 miljoen. Honderdduizenden mensen hebben geen onderdak. Maar de meeste stadsplannen dateren uit de koloniale periode en zijn sindsdien op een paar goede voornemens na, nog niet aangepast aan de noden van de exploderende bevolking. (onderaan: plan uit 1967) . Dat zegt Fiston Ilanga, die lesgeeft aan het Hoger Instituut voor Stedenbouw en Architectuur in Kinshasa.
Bij gebrek aan controle en door de bureaucratie maar vooral door de armoede zijn inwoners van Kinshasa zelf overal huizen, gebouwen en krotwoningen beginnen bouwen in de volkswijken. Ook op plaatsen die zelfs volgens de oude plannen "onbebouwbaar" zijn, zoals op steile heuvels, aan de zompige oevers van de Congorivier, langs hoogspanningslijnen, of in industriezones. In de jaren '70 heeft toenmalig president Mobutu Sese Seko enkele megaprojecten gerealiseerd, maar plannen om de hoofdstad ook een duurzame toekomst te geven bleven in de lade liggen. De burgeroorlog tussen 1996 en 2005 heeft de situatie nog verslechterd. Onder president Joseph Kabila werd - onder andere met Chinees geld - hier en daar een boulevard opgesmukt, maar de inwoners van armere wijken zoals Ngaliema en Kintambo bleven letterlijk en figuurlijk in de vuiligheid leven. Volgens Franse experts die in 2014 in opdracht van de provincie Kinshasa een nieuw, ambitieus meerjarenplan uitwerkten (zie tekening) wordt er in Kinshasa 4 euro per inwoner besteed aan stadsontwikkeling, tegenover 45 in Ouagadougou, de hoofdstad van Burkina Faso.
De stedenbouwkundige chaos heeft rampzalige gevolgen. De cholera-epidemie die sinds november 2017 de hoofdstad had bereikt, is de voorbije dagen uitgebreid na felle overstromingen in de volkswijken. Bij gebrek aan degelijke afwatering stroomden het vuil en de uitwerpselen en dus ook de cholera-bacteriën doorheen de wijken. Op een maand tijd zijn er al 500 gevallen geregistreerd, 31 mensen zijn overleden. "We behandelen nu 30 nieuwe gevallen per dag", zegt medisch coördinator dokter Hilde Vochten van Artsen zonder Grenzen in Kinshasa. "De overheid en ook wijzelf proberen te sensibiliseren, maar in de armere wijken is geen elektriciteit en dus ook geen radio of televisie. Daar zullen ze pas in paniek raken wanneer ook hun eigen wijk wordt bereikt." De medische hulporganisatie heeft één behandelingscentrum en gaat er binnenkort nog twee extra oprichten.
Stedenbouwkundige Fiston Ilanga pleit ervoor om de bestaande stadsplannen aan te passen aan de realiteit. Hij wil ook meer kennis op het terrein: "Voor heel Congo zijn er nu 100 stedenbouwkundigen, en dat terwijl je er voor een megapool als Kinshasa zeker 500 nodig hebt. " Als president Kabila zijn grootste infrastructuurplannen wil verwezenlijken dan moet hij daar meer geld in investeren. Het is gewoon een kwestie van politieke wil. "
