Von Clausewitz in de Wetstraat - Carl Devos

Carl Devos doceert politieke wetenschappen aan de universiteit van Gent en becommentarieert regelmatig de politieke actualiteit voor deredactie.be.           

De politieke terugkeer verloopt zoals het zomerreces: bijtend. Van een echt reces is trouwens nooit sprake geweest. Ook tijdens de vakantie gingen verwijten over en weer, vooral tussen de eeuwige kemphanen CD&V en N-VA.

Krachttermen werden daarbij niet geschuwd. Dat bijvoorbeeld de ene voorzitter het taalgebruik van een andere meerderheidspartij "ranzig" noemt, mag nooit wennen. Met een fatsoenlijk meningsverschil over inderdaad heel belangrijke en gevoelige maatschappelijke kwesties heeft dit immers niets van doen. Wie dit verdedigt als "nu eenmaal" publiek debat in een democratie verdedigt hooligans als "nu eenmaal" enthousiaste voetbalfans. Er zit geen haar meer in de boter, er ligt een pruik in het botervlootje. Neen, een regering moet geen valentijntjesclub zijn, zoals Beke ooit terecht stelde, maar er zijn grenzen. En politici hebben ook tegen hun eigen wil en dank een voorbeeldfunctie.

Het politieke jaar ging dus verder zoals het nooit gestopt was. Ook de centrale thema’s blijven onveranderd: veiligheid en sociaaleconomische, budgettaire kwesties. De uitdagingen zijn immers ongewijzigd. Op beide domeinen botst het hevig. Dat ligt grotendeels aan heel verschillende maatschappijvisies van waaruit de meerderheidspartijen vertrekken. Zo hevig dat wel eens vergeten wordt hoeveel eensgezindheid er toch is en hoeveel beslissingen Michel I eigenlijk wel neemt.

Al dat geruzie trekt een mistgordijn voor hun realisaties en trekt ook de politiek naar beneden. Opgejaagd door de schrijnende actualiteit en nerveuze sociale media belemmeren al die verwijten en kinderachtige ballonnetjes het zicht op de vele maatregelen die wél genomen zijn. Onder Di Rupo I duurde het ook een hele tijd vooraleer de tripartite partijen dat doorhadden, maar ze maakten tijdig de omslag.

Lang kunnen ze bij Michel I niet meer wachten. De herhaalde verzoeken om toch eens, weg van alle aandacht, met partijvoorzitters en enkele toppers een therapeutisch gesprek te voeren moeten niet meer herhaald worden. Deze verzameling van partijen die zichzelf regering noemt, is die fase voorbij. Dat verhindert deze regering ook om beter te doen dan ze doet. Men kan bezwaarlijk stellen dat Michel I geen belangrijke beslissingen neemt, wel dat ze tot veel meer in staat zou zijn, mochten ze elkaar niet de hele tijd stokken in de wielen steken.

Gisteren vuurde het CD&V-triumviraat een stalinorgel af. Eerst hekelde Peeters de plannen voor de vennootschapsbelasting van Van Overtveldt. Die had, voor CD&V een casus belli, niet toevallig de stijging van de roerende voorheffing op aandelendividenden en de introductie van een meerwaardebelasting bij aandelenverkoop uit het lijstje geschrapt dat hij de regering aanbiedt ter financiering van de verlaagde vennootschapsbelasting, en waaruit die regering kan kiezen. Voor N-VA zijn beide mogelijkheden plots geen optie meer.

Exit de droom van een vorm van vermogenswinstbelasting voor CD&V, enter besparingen, ook in de sociale zekerheid. Bij CD&V gingen alle lichten op rood, ze slaan terug met de notionele-intrestaftrek. Dan kwam Geens de veiligheidsvoorstellen van N-VA opzijzetten. Geens verwees naar al het gerealiseerde en gaf mee dat veel plannen van N-VA simpelweg onuitvoerbaar zijn. CD&V bestrijdt met vuur de poging van N-VA om zichzelf als dé (enige) partij van de veiligheid voor te stellen. 's Avonds, in Terzake, was Beke snoeihard. Hij zocht daarbij vakkundig de volgens CD&V zwakke N-VA-flank op: die N-VA’ers roepen wel, maar besturen minder goed.

Er zijn de voorbije zomer wat rekeningen geopend. Dat ook de liberalen, van MR en Open VLD, kritisch zijn voor de N-VA-initiatieven viel door al dat tumult wat minder op. Er is meer dan enkel de strijd tussen de ex-kartelpartners. Dat Alexander De Croo laat weten dat over de invoering van de noodtoestand niet meer gepraat zal worden, aangezien de discussie in de regering daarover al is gevoerd, terwijl N-VA haar plannen juridisch aan het onderbouwen is, kan ook tellen.

Stilaan komt het beeld naar voor dat N-VA op cruciale punten alleen staat. Vroeger was de framing, perceptie of hoe het ook omschreven moet worden simpel: dat komt omdat die van N-VA vooruit willen met de geit, maar de trado’s (en hun zuilen enz.) willen niet mee in al die veranderingen. Stilaan dreigt dat om te slaan: die van N-VA roepen de hele tijd, maar vaak om onredelijke veranderingen, vooral omdat ze zo graag de veranderaar willen zijn.

Er trokken de voorbije maanden heel wat belangwekkende quotes voorbij. Wie kijkt nog op? Maar soms zijn ze zo tekenend voor de tijdsgeest dat ze alle aandacht verdienen. In een gesprek met De Standaard (20 augustus 2016) reageerde Kris Peeters op de talrijke (N-VA-)voorstellen (bijv. “gewapend bestuur”, bewapening van de politie buiten de diensturen, inperking van de vrije meningsuiting, verbod op de boerkini of afschaffing van de dubbele nationaliteit) die tijdens de zomermaanden gelanceerd werden in reactie op de verschillende terreuraanslagen: “Ik heb deze zomer toch discussies gehoord waar ik meer dan eens de wenkbrauwen bij heb gefronst. De kieskoorts haalde een niveau dat we op dit moment het best vermijden.”

Kieskoorts. Zo staat het er echt. Echt. En bijzonder vervelend: Kris Peeters heeft nog gelijk ook. In augustus 2016, dat is ruim twee jaar na de “moeder der verkiezingen” van 25 mei 2014 en nog ruim twee jaar voor de eerstvolgende verkiezingen van 14 oktober 2018. In het quasi perfecte midden tussen beide verkiezingsmomenten in, in de federaal langste verkiezingsloze periode sinds het ontstaan van dit land, beschrijft Peeters passend en precies de aandoening die de Wetstraat verhit: kieskoorts. Die is namelijk, zeer ongebruikelijk, nooit verdwenen na de vorming van de Vlaamse en de federale regering. De Pruisische generaal Carl von Clausewitz (1780-1831) zei ooit dat oorlog de voortzetting van politiek met andere middelen is. Deze regering is de voortzetting van de campagne met andere middelen. De slag om het midden gaat onverstoord verder, dat was zo, dat zal zo blijven. Er is dus, helaas, niets nieuws onder de zon.