Een jaar Alex en Máxima

Vandaag wordt in Nederland de allereerste Koningsdag gehouden. Na drie koninginnen  -Wilhelmina, Juliana en Beatrix- heeft het land een koning, maar de koninklijke feestdag wordt verder gezet. De onderdanen hebben vrij. De koninklijke familie bezoekt plaatsen in het land waar de bevolking zichzelf presenteert. Het heeft iets aandoenlijks, middeleeuws. Maar de kans is groot dat het voor het laatst gebeurt. Willem-Alexander en Máxima hebben immers laten weten dat ze Koningsdag vanaf volgend jaar een eigen invulling willen geven.

Dit jaar kon het niet meer. De gemeenten waar de familie op bezoek gaat, zijn eigenlijk al twee jaar gealarmeerd. Vorig jaar kwam de plotse troonswisseling daar tussen. Maar de oranje voorbereidingen waren intussen al stevig in gang gezet, dus konden ze de gemeenten niet opnieuw teleurstellen.

Iedereen vraagt zich intussen af hoe Koningsdag nieuwe stijl er volgend jaar zal uitzien. Ik gok op een stille verandering met meer muziek en minder koekhappen en wc-pot gooien. Ik kan me niet voorstellen dat twee eigentijdse veertigers als Willem-Alexander en Máxima zouden tekenen voor nog eens 40 jaar folklore. Maar tegelijk zullen ze de Nederlanders niet willen bruuskeren natuurlijk, dus dat wordt interessant.

Intussen dringt de vraag zich op hoe het nieuwe koningspaar het gedaan heeft. Het antwoord is duidelijk: heel goed. Er waren geen missers of uitschuivers. In aanloop naar het koningschap was dat wel even anders. De toenmalige kroonprins verdedigde onder meer indirect het dictatoriale regime van de Argentijnse Videla, een misstap die door z’n toekomstige eega ontmijnd werd met de nu legendarische uitspraak "Hij was een beetje dom". Daarna kocht het paar nog een peperduur buitenhuis in Mozambique. Dat hebben ze intussen wijselijk verruild voor een stulpje in het veiliger Griekenland.

Een foutloos parcours dus waarbij de koning zijn geheime wapen Máxima perfect inzet. Het is een beetje zoals bij onze koning Filip: je kunt je niet voorstellen dat ie het zonder z’n vrouw zou redden. De rol van Máxima’s vader als minister in de dictatuur van Videla blijft twijfelachtig en ze blijft een zwaar accent houden. Maar overal waar Máxima komt, smelten de Nederlanders weg. Ze is mooi, blond, sociaal en een en al glimlach. Dan hebben zelfs de meest kritische Nederlanders geen weerstand meer.

Aanvankelijk werd gevreesd dat zij Willem-Alexander zou overvleugelen. Maar het interview aan de vooravond van de troonsbestijging liet al zien dat dit niet zou gebeuren. Máxima stelde zich haast dienstbaar op: bewonderend kijkend naar "de koning" naar wie ze continu verwees. Als Máxima alleen op pad gaat, kan ze los gaan en alle aandacht opeisen. Maar het is mooi om te zien hoe ze bijna letterlijk gas terugneemt wanneer ze met de koning is.

Onze persoonlijke indruk wordt ondersteund door een enquête die onlangs gehouden werd. Meer dan 4 op de 5 Nederlanders vinden inderdaad dat hun nieuwe koning het zeer goed doet. Er is slechts 1% bereid gevonden om te zeggen dat ie het slecht doet.

Ook volgens de ondervraagden blijft Máxima netjes op het tweede plan. Maar bijna de helft van de Nederlanders vindt ook dat het paar best een deel van hun riant inkomen zou mogen inleveren. Nederlanders zijn zuinig en hebben het moeilijk door de crisis, dus kan ook het koningspaar een gebaar maken en iets inleveren van de meer dan 5 miljoen die ze jaarlijks ontvangen als salaris en kostenvergoeding.

Die wens tot zuinigheid legt meteen de mogelijke gevaren van dit koningschap bloot. Gevaren waar ook alle andere jonge Europese vorsten aan bloot staan. Willem-Alexander en Máxima moeten bijzonder zijn en toch gewoon.

We moeten ons kunnen vergapen aan de jurken van Máxima, maar tegelijk mag ze niet te veel uitgeven. Willem-Alexander moet zich onder het volk begeven, maar hij mag niet te volks doen. Te hard supporteren voor de Nederlandse atleten in een oranje slobbershirt op de Winterspelen? De critici staan meteen paraat. Te hard lachen of de handen uit de mouwen steken tijdens een werkbezoek? De geniale Sander van de Pavert van Lucky TV heeft z’n parodieën diezelfde dag nog op de nationale televisie.

De monarchie is een anachronisme dat de meesten onder ons toch graag willen. Dus wordt het een leven lang koorddansen voor het Nederlandse koningspaar. En laat dat nu het enige spelletje zijn dat ze bij Koningsdag allicht niet zullen moeten doen.