De meningen-industrie

Als ik m’n vriendin in Amsterdam wil laten griezelen, vertel ik haar over m’n middelbare schooltijd. We droegen een uniform. Door de week was dat een hooggesloten, felblauwe schort waarin sommigen moeilijk konden ademhalen. Tijdens de schaarse uitstapjes en bij examens werd de schort omgeruild voor een donkerblauwe rok met lichtblauwe bloes. Dat gaf een ongekend gevoel van frivoliteit en zelfs vrijheid. Er liepen religieuzen rond op school. Er werd elke dag gebeden. Jongens waren in de verste verte niet te bekennen. En vooral: we moesten zwijgen. Wie sprak, was babbelziek of opstandig: twee eigenschappen die in het katholieke Vlaanderen niet gewaardeerd werden.

Altijd weer kijkt m’n vriendin me dan vol ongeloof aan. Het lijkt alsof ik opgroeide in de middeleeuwen! Terwijl ik met gekruiste armen zwijgend in de schoolbanken zat, zat zij op een Montessorischool in Amsterdam. Daar deden ze alles wat wij niet mochten: kletsen, creatief zijn en zelf dingen verzinnen en beslissen. Ook dat leidde overigens soms tot jongeren die totaal ontspoorden.

Ook in m’n werk werd ik nadien getraind in het verbergen van m’n mening. Een journalist wordt geacht objectief te zijn, en een journalist bij de openbare omroep al helemaal. In m’n beginperiode gebeurde het soms dat een geïnterviewde hoorndol werd van m’n eindeloze vragen en de bal terugkaatste: wat vond ik er eigenlijk zelf van? Maar dan moest ik met een rood hoofd zeggen dat dit er niet toe deed en het betreffende stukje er achteraf uitknippen.

Maar hier in Nederland kreeg ik eindelijk een spoedcursus meningen formuleren. Iedereen wil de hele tijd weten wat ik ervan vind. Het eten, de Hollanders, Den Haag, … Nederlanders vinden het prachtig om een spiegel te worden voorgehouden. Ook de Nederlandse media drijven op meningen. Kranten, sites, radio en televisie: van ’s morgens tot ’s avonds worden ze gevuld met allerlei meningen: meningen van deskundigen, clowns en gewone Nederlanders. De programma’s moeten worden gevuld, de concurrentie is onverbiddelijk en stilte is dodelijk.

Die media hebben ook mij ontdekt. Een vrouwenstem uit Hilversum belt me dan met de vraag of ik kan “aanschuiven”. Gewoon om te zeggen wat ik denk, jawel. Ik vind het wel prettig, maar het blijft ook raar. Tientallen jaren moest ik m’n mening in het openbaar voor mezelf houden, en nu wordt ze uitgezonden. Ik prijs m’n ouders die mij thuis onbewust oefenden in het eindeloos praten, anders was dit me nooit gelukt.

Er is nog een bijkomende moeilijkheid. De Nederlandse programmamakers hopen stiekem op vuurwerk en schandalen, maar ik moet hun verwachtingen altijd temperen. Ik zit er ook altijd een beetje in naam van de openbare omroep, dus ga ik geen al te gekke dingen verkondigen. Ik kan niet zeggen dat ik een bepaalde politicus krankzinnig vind of dat een Bekende Nederlander zich aanstelt.

Toch word ik teruggebeld. Ik wijt het aan m’n Vlaamse tongval. Ook met een gematigde mening blijft die tussen alle andere kwakende en kwekkende meningen kennelijk charmeren. Ik moet ook bekennen dat ik altijd glimlachend wegrijd uit Hilversum. M’n deelname aan de Nederlandse meningen-industrie is een zoete wraak op m’n stille schooltijd.