Zwanger in Abu Dhabi dankzij UZ Brussel

We worden al twee ochtenden op rij rond half zeven ruw gewekt. Niet door een oproep tot gebed, maar door het geluid van drilboren en graafmachines. Vlak naast ons hotel verrijst een gloednieuw Amerikaans ziekenhuis van Cleveland-university. Budget: 3,5 miljard dollar. Gezondheidszorg is big business in Abu Dhabi.

Dan is de aanwezigheid van UZ Brussel meer bescheiden. Eén afdeling in een lokaal splinternieuw privéziekenhuis, de afdeling fertiliteit. Er werken Belgische dokters, laboranten en verplegers. De labs en onderzoekruimtes zijn wat kleiner dan in Brussel, maar zijn kwalitatief net dezelfde. Het is geen toeval dat het nét de specialisten in vruchtbaarheidsproblemen zijn, die naar hier komen. Brussel is in Abu Dhabi meer een nichespeler, die zijn kennis exporteert van gebied waar het echt goed in is.

Want in Brussel is meer dan twintig jaar geleden de befaamde ICSI-techniek ontwikkeld, door Paul Devroey en André Van Steirteghem, pioniers in fertiliteitsgeneeskunde. Ze zijn er als eerste ter wereld in geslaagd om met een hele fijne naald een zaadcel rechtstreeks in te brengen in een eicel en die zo te bevruchten. Nog altijd komt één derde van de patiënten voor de afdeling reproductieve geneeskunde uit het buitenland.

De voorbije jaren steeg het aantal patiënten in Brussel uit de Verenigde Arabische Emiraten bovendien sterk. De wachtzaal werd meer en meer zwart gekleurd door het lange kleed, de abaja, die vrouwen hier dragen. Daarom dat het idee ontstond om niet langer de patiënten te importeren, maar om de kennis te exporteren.

UZ Brussel probeerde het eerst in Koeweit, maar onder meer de snelle opeenvolging van ministers van Gezondheid daar maakte het moeilijk om een project op lange termijn uit te bouwen. Sinds eind 2012 is het team daarom verhuisd naar Abu Dhabi, en daar lijkt de samenwerking vlotter te verlopen. Al blijft het netwerk van persoonlijke contacten ook hier erg belangrijk om zaken te doen.

De vruchtbaarheidsproblemen hier zijn bijna een samenvatting van het complexe land dat de Verenigde Arabische Emiraten is. De oorspronkelijke bevolking leefde in stammen, en die stammencultuur zien we nog altijd: er wordt bij voorkeur binnen de stam getrouwd. Het is bovendien een moslimland, met strenge regels voor de vrouwen. En er is tot slot westerse welvaart. De combinatie van die drie factoren is nefast voor de vruchtbaarheid.

Om te beginnen de stammencultuur. Huwelijken tussen neef en nicht zijn schering en inslag. Tot voor kort dacht de wetenschap dat de invloed daarvan op de vruchtbaarheid miniem was. Maar onder meer door onderzoek hier blijkt dat wel degelijk een probleem. Niet bij de eerste generatie, maar de meisjes die uit zo’n huwelijk geboren worden, hebben wel vruchtbaarheidsproblemen. Het lichaam van de jonge meisjes lijkt vaak meer op dat van een vrouw op de rand van de menopauze. De productie van eicellen is bijna volledig stilgevallen.

Een tweede, opmerkelijke, oorzaak van de vruchtbaarheidsproblemen is het tekort aan vitamine D bij de vrouwen. Vitamine wordt vooral door het eigen lichaam aangemaakt onder invloed van zonlicht. En dat zonlicht is in Abu Dhabi geen probleem, wel  dat de vrouwen hun hele huid moeten bedekken. Standaardvoorschrift bij de behandeling hier is dus: elke dag twintig minuten zon, op minimaal 20 procent van de huid. Al nemen veel vrouwen toch liever vitamine D-supplementen.

De derde oorzaak is dan weer typisch westers. Obesitas is een kwaal in de Emiraten. De combinatie van veel vet en suikerrijk eten en een gebrek aan beweging is nefast voor de gezondheid. Vrije tijd staat vaak gelijk met eten, alle transport gebeurt met de auto. Uit onderzoek blijkt dat een daling van 5 procent van het lichaamsgewicht al leidt tot een spectaculaire stijging van de kans om zwanger te worden. Maar dan mogen er nog niet te veel complicaties zoals suikerziekte zijn, als gevolg van obesitas.

De kennis van het UZ Brussel is dus welkom en rendeert ook. Niet enkel voor de patiënten die hun kinderwens in vervulling zien gaan, het rendement is ook financieel. De gezondheidszorg hier brengt geld op, en dat is intussen al voor een stuk geïnvesteerd in een nieuw fertiliteitslab in Brussel. Om die reden zijn er ook zoveel Amerikaanse en Duitse ziekenhuizen actief hier. Het is misschien een idee voor de andere ziekenhuizen in ons land, in tijden van besparingen. Alle onderzoeksbudgetten staan bij ons onder druk. Internationalisering is de trend. En er valt geld mee te verdienen.