Minder tienermoeders door de crisis?

Bij ongeveer 2 procent van alle geboortes in ons land is de moeder een tiener. In het grootste deel daarvan is de tienermoeder evenwel meerderjarig (18 of 19 jaar, red.). Erg jonge tienermoeders zijn eerder uitzonderlijk. In België en in het grootste deel van West-Europa is het aantal tienermeisjes dat moeder wordt aan het dalen.

Een verklaring voor de daling is niet eenduidig, zegt Katrien Vermeire van Sensoa. "Het wordt veroorzaakt door een complex geheel van verschillende factoren." Volgens haar is een deel daarvan wellicht te danken aan de sensibiliseringscampagnes. "Er zijn de laatste jaren heel grote inspanningen geleverd op het gebied van preventie en voorlichting en dat begint eindelijk zijn vruchten af te werpen."

Ook het feit dat België maatschappelijk vrij vooruitstrevend is, zou de daling in de hand kunnen werken. "Onze samenleving heeft aanvaard dat jongeren seksueel actief zijn", zegt Vermeire. "In de Angelsaksische wereld is dat veel minder het geval. Daar wordt bij preventie vooral ingezet op onthouding." Ze geeft als voorbeeld onder meer dat bij ons jongeren tot 21 jaar korting krijgen bij de aankoop van anticonceptie.

Onderzoekster Marjolijn De Wilde (Universiteit Antwerpen) haalt een andere mogelijkheid aan voor het dalende aantal tienermoeders. "In ons land en in een tiental Europese landen is het ouderschap bij tieners gedaald of sterker beginnen te dalen sinds het begin van de crisis in 2008", zegt De Wilde. "In Groot-Brittannië en Ierland is die daling erg duidelijk. Daar was wel al een daling, maar die is nog groter geworden sinds de crisis."

De Wilde verwijst onder meer naar vorige crisissen. "Karel Neels (UA) heeft aangetoond dat de toename van werkloosheid een effect heeft op de verlating van het ouderschap. Jonge mensen, ook tieners, stellen een eerste geboorte uit tijdens economisch moeilijke tijden. Dit heeft wellicht te maken met een toegenomen schrik om in de armoede terecht te komen." De onderzoekster benadrukt wel dat het moeilijk is om al conclusies te trekken over de huidige crisis, omdat de trend nog volop bezig is.

Tienermoeders blijven wel een vrij uitzonderlijk gegeven in ons land. In sommige Oost-Europese landen is dat veel minder het geval. Vooral in Roemenië en in Bulgarije piekt het aantal zwangere tieners. In die landen wordt er sowieso vroeger aan kinderen begonnen dan bij ons. Die cultuur zet zich ook verder bij tienermeisjes met Oost-Europese roots die in België terechtkomen.

Ongeveer 40 procent van de tienermoeders in ons land zijn van allochtone afkomst en een groot deel daarvan komt uit Oost-Europa. In de meeste gevallen zijn de Oost-Europese meisjes alleenstaand of wordt het kind niet erkend door de vader. Dat staat in schril contrast met Turkse en Marokkaanse tieners. Ook zij zijn goed vertegenwoordigd in de statistieken, maar zijn in de meeste gevallen getrouwd en beginnen op vrij vroege leeftijd aan gezinsuitbreiding.